Ըստ միջազգային հեղինակավոր փորձագետների՝ Ամուլսարի ոսկու ծրագիրը չի կարելի սկսել։ Ինչեր է թաքցրել Լիդիանը, և ինչից է «անտեղյակ» ՀՀ կառավարությունը

26-07-2017 08:03:15   | Հայաստան  |  Իրավունք
 


 
Տարիներ շարունակ հայ գիտնականները, մասնագետներն ու բնապահպանները տարբեր տեսանկյուններից ներկայացրել են «Lydian International»-ի (Լիդիան) Ամուլսարի ոսկու հանքի ծրագրի վտանգավորությունը՝ պնդելով, որ այն չպետք է
իրականացվի։ Բազմիցս նշվել է, որ այս անփորձ օֆշորային ընկերության ներկայացրած հետազոտություններն ու գնահատականներն այն մասին, որ բոլոր հնարավոր վտանգները կառավարելի են, ոչ միայն կասկած հարուցող են, այլև՝ իրականությանը չհամապատասխանող։ Խոսվել է նաև այն մասին, որ ՀՀ կառավարությունն ըստ էության չի իրականացրել սեփական մասնագիտական փորձաքննությունն, այլ ընդամենը հավատացել է Լիդիանի ներկայացրած փաստաթղթերում գրված ենթադրություններին՝ անտեսելով մնացած բոլոր առարկություններն ու անկախ մասնագետների հիմնավորումները։
Եվ ահա, հայ մասնագետներին են միացել նաև ոլորտի մի շարք միջազգային հեղինակավոր փորձագետներ, որոնք ԱՄՆ-ում բնակվող մեր հայրենակից Հարութ Բրոնոզյանի պատվերով իրականացրել և արդեն իսկ ներկայացրել են այս ծրագրին վերաբերող մասնագիտական երեք տարբեր հետազոտությունների արդյունքները։ Այս երեք հետազոտությունների արդյունքները մեկ անգամ ևս հաստատում են տարիներ շարունակող հնչող այն պնդումը, որ Ամուլսարի ոսկու ծրագիրը չի կարելի սկսել, քանի որ Լիդիանի արած գնահատումները չափազանց թերի են, իսկ ՀՀ կառավարությունն ըստ էության անտեղյակ է մեր կարևորագույն ջրային պաշարներին սպառնացող անկառավարելի վտանգներին։
Դրանցից առաջինը ավստրալական «Բլու Միներալս Քընսալթընսի» ընկերության կողմից իրականացրած «Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի նախագծի գնահատում. թթվային ապարների դրենաժի գոյացման պոտենցիալը և մակերեսային ու ստորգետնյա ջրերի վրա դրա ազդեցության գնահատականը» լայնածավալ հետազոտությունն է, որն իրականացրել են այդ ընկերության ղեկավարներ դոկտոր Անդրեա Ջերսոնը և դոկտոր Ռոջեր Սմարթը՝ «Lydian International» ընկերության պաշտոնական կայքում ներկայացված մեկ տասնյակից ավելի փաստաթղթերի ուսումնասիրության արդյունքում։ Նշենք, որ նրանք միասին 45 տարվա միջազգային փորձ ունեն հանքանյութերի մշակման և թթվային ապարների դրենաժի գիտական ուսումնասիրության և մշակման ոլորտում։ Վերոնշյալ հետազոտության 125 էջանոց անգլերեն ամբողջական տարբերակին կարող եք ծանոթանալ այստեղ, իսկ դրա ամփոփագրին՝ այստեղ։
Հատկապես Հայաստանում որոշում կայացնողների, ինչպես նաև օֆշորային Լիդիանի բաժնետերերի ու վարկատուների ուշադրությանն ենք ուզում ներկայացնել այս հետազոտության հիմնական շեշտադրումներն ու եզրակացությունները։
Որպես նախաբան ավստրալացի գիտնականները նշում են, որ թթվային ապարների դրենաժը (ԹԱԴ) ամբողջ աշխարհում հանդիպող ամենամեծ բնապահպանական խնդիրն է, որին առնչվում են փակված և լքված հանքերում և հանքավայրերի վերականգման ժամանակ: Այն ենթադրում է անխուսափելի պատասխանատվություն ներկայիս և հետագա հանքարդյունաբերության համար, ինչպես նաև մարտահրավեր է ներկայացնում հանքային գործունեության ընդունելիությանը բնապահպանական և սոցիալական տեսանկյունից: ԹԱԴ-ի
ազդեցության տակ հայտնված վայրերի վերականգնման ընդհանուր ծախսերի հաշվարկը ԱՄՆ-ում և Կանադայում միասին կազմում է տասնյակ միլիարդավոր դոլլարներ:
Բացի այդ, ԹԱԴ-ը կարող է շարունակվել հանքը փակելուց հետո հարյուրավոր տարիներ, ուստի այն պոտենցիալ երկարաժամկետ և լուրջ ազդեցություն կունենա բնական միջավայրի, դեպի ներքև հոսող ջրերիի որակի, գյուղատնտեսության, ֆաունայի և ֆլորայի վրա: Այն կապակցված է լուծված մետաղների տեսակների հետ, որոնց մի մասը վնասակար են մարդու առողջության համար և թունավոր` բիոտայի համար (օրինակ՝ Cd, Cu, Pb, Zn, As, Hg, Se), և կարող է առաջանալ հանքի դատարկ ապարների և մշակման պոչամբարների սուլֆիդային հանքաքարերի հողմահարումից։ Երկաթի սուլֆիդի հանքային պիրիտը (FeS2), որն Ամուլսարի հանքավայրում հանդիպում է ամենուրեք, հանդիսանում է թթվային դրենաժի հիմնական պատճառը:
ԹԱԴ-ի արդյունավետ վերահսկման և մեղմացման համար թթուների արտազատման ցուցանիշները պետք է ուսումնասիրվեն նախապես: Սակայն միայն թթուների արտազատման ցուցանիշի էվոլյուցիան հասկանալու միջոցով է կարելի կիրառել արդյունավետ և երկարատև բնապահպանական կառավարման պլան: Այս ամենը Ամուլսարի ԹԱԴ-ի կառավարման պլանի մեջ պատշաճ կերպով չի կատարվել։
Փորձագետների ներկայացրած հիմնական հարցադրումներն ու մասնագիտական եզրահանգումները հետևյալներն են
1․ «Ամուլսարի տարածքը Հայաստանի խոշոր ջրային պաշարների ջրահավաք ավազանի մասն է կազմում։ Նախագծի տարածքում ստորգետնյա ջրերը սնում են աղբյուրները և լցնում հիմնական գետերը, որոնցից են Որոտանը, Արփան և Դարբը, ինչպես նաև Կեչուտի և Սպանդարյանի ջրամբարներն ու Որոտան-Արփա-Սևան թունելը, որով ջուր է տեղափոխվում Սևանա լիճ։
2. Լիդիանը ընդունում է, որ հանքը ունենալու է ԹԱԴ, սակայն նրա հաշվետևություններում բացակայում են դրա արտազատման աղբյուրների, քանակի, ցուցանիշների կամ մեղմացման միջոցառումների մասին բավարար և վստահելի փորձարկումները: Հանքակազմի, երկրաքիմիական փորձարկումների և մակերեսային ու ստորգետնյա ջրերի վրա ազդեցության մոդելավորման վերաբերյալ առկա են էական հակասություններ և բացակայող ու ոչ ճշգրիտ տեղեկատվություն: Երկրաքիմիական գնահատականը և մոդելավորումը թթվագոյացման վերահսկման պլանավորման համար հիմնվելու ճշգրիտ տեղեկատվություն չի պարունակում: Երկրաքիմիական մոդելավորման մեթոդոլոգիայի մասին մանրամասներ չկան:
3. Թթուների արտազատման ցուցանիշների չափման համար խոնավության խցիկային փորձարկումներ են անցկացվել միայն 5 ստորին հրաբխանստվածքային (ավելի բարձր ռիսկային) և 3 վերին հրաբխանստվածքային (պակաս ռիսկային) դարսաշերտերի նմուշների վրա: Նմուշների այդ քանակը ակնհայտորեն բավարար չէ միջազգային պրակտիկայում ընդունելի լինելու համար:
4. Կան գիտական անճշտություններ։ Չկա որևէ ապացույց «մեղմ» ԹԱԴ-ի վերաբերյալ սխալ եզրակացությունը հիմնավորող անընդհատ կրկնվող հայտարարության համար: Այս եզրակացությունը հիմնավորելու համար ընտրված նմուշներն ուղղակի սուլֆիդի ցածր պարունակություն են ունեցել, մինչդեռ մյուս նմուշները մի քանի շաբաթ հետո շատ թթու են արտադրել (pH<3):
5. Ստորին հրաբխային և վերին հրաբխային առաջացումների միներալային կազմում (հանքակազմում) հայտնաբերվել են յարոզիտներ և ալունիտներ: Լիդիանի կողմից ալունիտի տարրալվացումից առաջացող թթուները հաշվի չեն առնվում՝ համարվելով որպես ոչ զգալի, իսկ յարոզիտի տարրալվացումից թթվագոյացումը ընդհանրապես չի արձանագրվել, ինչն անընդունելի է: Դատարկ ապարների լցակույտում յարոզիտներից և ալունիտներից արտազատված թթուները չեզոքացնելու համար պետք է անպայման իրականցվեն միջոցառումներ մինչև դրանց սպառվելը, ինչպես ընդունված է խոշոր միջազգային ընկերությունների կողմից: Ամուլսարում տվյալ գործընթացը հավանական է, որ 20 տարուց ավելի տևի:
6․ Սխալ է մեկնաբանվել Խորհրդային ժամանակաշրջանի ապարների թափոնակույտերի ԹԱԴ-ը և կան գնահատականների անհամապատասխանություններ։ 65 տարի պահեստավորումից և հողմահարումից հետո հայտնաբերվել է pH 3.5 ցուցանիշով ԹԱԴ: Նման ուժեղ ԹԱԴ-ը, որը նման պայմաններում պարունակում է լուծված թունահարույց ծանր մետաղներ, հաստատում է «Թթվայնացման կանխարգելման միջազգային ցանցի» (International Network for Acid Prevention-INAP) Համաշխարհային ԹԱԴ-ի (GARD) ուղեցույցով և միջազգային պրակտիկայով սահմանված պատշաճ կառավարման անհրաժեշտությունը (http://wwwgardguide.com)։
7. Արտահոսքի և հոսքակորուստների համար առաջարկվող միակ մշակման եղանակը Պասիվ ջրերի մշակման համակարգն է (ՊՋՄՀ), որը պետք է կառուցվի 2019թ: Մեծ մտահոգություն կա, որ այդ ՊՋՄՀ-ը չի կարողանա չեզոքացնել և մշակել արտանետումները, քանի որ այն համապատասխանաբար չի բնութագրվել, արդյունքում՝ կգոյանա ԹԱԴ և վտանգավոր մետաղները կարտազատվեն դեպի հանքի ներքևի առվակներ, գետեր և ջրի այլ ամբարներ:
8. Բացահանքերի փակման ժամանակ ընդունված է, որ կլինի ԹԱԴ-ի արտազատում, սակայն նախքան դեպի տեղի առվակներին կամ դրենաժի միջոցով աղբյուրներին հասնելը դրա որևէ մշակում կամ մեղմացում չի առաջարկվում: Դա անընդունելի է։
9. Լիդիանի Բնապահպանական և սոցիալական կառավարման պլանում, որը նախատեսված է բնապահպանական և սոցիալական (ինչպես նաև մասնագիտական առողջապահության և անվտանգության) կառավարման և մեղմացման մասով ստանձնած պարտավորությունների «գործարկման» համար, ԹԱԴ-ի վերահսկման անմիջական պատասխանատվության մասին որևէ փաստաթղթային հիշատակություն չկա: Նման սխալը հաճախ է հանդիպում վատ ԹԱԴ վերահսկման դեպքում շատ հանքերում, որտեղ հանքի կառավարիչն առաջնային ուշադրությունը կենտրոնացնելով արտադրության վրա կարող է և հաճախ անտեսում է Բնապահպանության գծով կառավարչին՝ թափոնների կույտերում ճիշտ թաղման, պատիճավորման և աղբակույտերի կառավարման հարցերում: Սա լուրջ բացթողում է:
10. Հայաստանի կառավարության կողմից Ամուլսարի նախագծի շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության մասին տրված պետական փորձագիտական եզրակացությունում որևէ ձևով չի հիշատակվում ԹԱԴ-ը, ԹԱԴ-ի կանխման և վերահսկողության անհրաժեշտությունը, առվակների, գետերի և ջրամատակարարման հնարավոր երկարաժամկետ աղտոտումը կամ հոսքերի ուղղությամբ դեպի ներքև ԹԱԴ-ի արտազատման բնապահպանական կամ առողջապահական հետևանքները: Ըստ ամենայնի, ՀՀ կառավարությունում չկա փորձագիտական ներուժ, որը կարող լիներ ճանաչել, գնահատել և մշտադիտարկել Ամուլսարի ԹԱԴ-ի կանխարգելումը կամ վերահսկել դրա հնարավոր հետևանքները Հայաստանի բնակչության համար:
11. Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ թթվային արտահոսքը կարող է շարունակվել տասնամյակներ և դարեր՝ Լիդիանի ներկայացրած մշտադիտարկման կարճաժամկետ (5 տարի) տևողությունը անբավարար է: Քանի որ հանքահորերից արտահոսքը իր ճանապարհը ուղղում է դեպի աղբյուրների ջրերը, դա նույնպես պետք է մշտադիտարկվի թե՛ տեղամասում, թե՛ դրանից դուրս: Ավելին, նշված չէ, թե ինչ պետք է արվի և ում կողմից, եթե այդ ջրերի որակը իջնի սահմանված ստանդարտից ներքև:
12. Հնարավոր է, որ հանքի փակումից հետո հետագա ջրերի մշակման ծախսը ընկնի Հայաստանի կառավարության վրա: Փակման փուլում միջազգային պրակտիկայի հարյուրավոր օրինակներից երևում է, որ ռիսկը կայանում է նրանում, որ ընկերության շահույթները նվազում են ծախսերի մակարդակից ներքև, իսկ տեղի (հայկական) ընկերությունը իրեն հայտարարում է սնանկ՝ մի քանի տասնյակ տարիներով ԹԱԴ-ի վերահսկողությունը թողնելով կառավարությանը։ Սույն օրինակներով ներկայացված հիմնական հարցն այն է, որ Հայաստանի կառավարության համար ընթացիկ ծախսերը հանքի գործունեության դադարեցումից հետո կարող են գերազանցել շահագործման ժամանակ պետության ստացած եկամուտները: Հանքի դատարկ ապարների թափոնների ամեն 1000 տոննայի համար կպահանջվի առաջացող հիսունից վաթսուն տոննա թթվի ընթացիկ չեզոքացում: Մշակման ծախսերի գումարը սահմանելու համար պահանջվում են թթվագոյացման և չեզոքացման ցուցանիշների հաշվարկներ, այլ ոչ թե սուլֆիդի նմուշների վրա հիմնված սոսկ արժեքներ, ինչպես դրանք գնահատվում են Լիդիանի հաշվետվություններում:
13․ Կարելի է ենթադրել, որ Լիդիանի մոտ պակասում է ԹԱԴ-ի ռիսկը համապատասխանաբար սահմանելու և Ամուլսարի հանքից առաջացած ԹԱԴ-ը վերահսկելու համար անհրաժեշտ երկրաքիմիական և նախագծման փուլեր ստեղծելու և գործարկելու փորձն ու փորձագիտական ներուժը: Իսկ կառավարության վերահսկման և հսկողության բացակայության պայմաններում առաջին հերթին ռիսկային է ոչ միայն առվակների, գետերի և գյուղատնտեսական հանդակների գերաղտոտումը, այլ նաև այն խմբային հայցերը, որոնք ներկայացնում են ապակողմնորոշված շահառու խմբերը (ինչպես օրինակ՝ BHP Billiton-ի դեմ հայցը Օք Թեդիում):
14. Ոչ պատշաճ վերահսկվող ԹԱԴ-ի ազդեցությունը առվակների, գյուղատնտեսության, ձկների և այլ բիոտայի, իսկ որոշ դեպքերում՝ մարդու առողջության վրա լավ հայտնի են: Ելնելով միջազգային օրինակներից` Հայաստանի կառավարության համար հանքի փակումից հետո ԹԱԴ-ի արտազատումների վերահսկման ծախսերի ծավալը կարող է կազմել հարյուրավոր միլիոն դոլարներ: Ստորգետնյա և մակերեսային ջրերի վրա ազդեցության գնահատականներում կարծիք է հայտնվում, որ դատարկ ապարների լցակույտից (ԴԱԼ) եկող կեղտաջրերը արդյունավետ ձևով կմշակվեն պասիվ մշակման համակարգով՝ հասցվելով արտազատման ընդունելի ստանդարտներին: Նման ենթադրության ընդունելիությունը կասկածելի է, քանի որ pH-ի և լուծված պինդ մարմինների պարունակության ներհոսքը պասիվ մշակման համակարգ (ՊՄՀ) հիմնված է ոչ ճիշտ և ոչ լիարժեք վերլուծությունների վրա: ՊՄՀ-ի ձախողումը շատ զգալի վնասակար ազդեցություն կունենա հոսքի ուղղությամբ դեպի ներքև ընկած ջրահավաք ավազանների համար (խմբ․ փակման շրջանում Լիդիանը նախատեսում է առաջացող հոսքաջրերը մաքրել և բաց թողնել բնական միջավայր և Արփա գետի վտակ):
15. Հանքահորերից արտահոսքի արդյունքում դրանց շրջակայքում գտնվող աղբյուրներում բերիլումի, կոբալտի, նիկելի և նիտրատների հետ կապված կանխատեսվում է զգալի ազդեցություն ջրի որակի վրա: Այս տարրերը առկա են հանքաքարերում, սակայն նաև արտազատվում են հանքահորերում և ԴԱԼ-երում թթվային ռեակցիաների միջոցով: Նման մեծաքանակ ավելացումներն արդեն իսկ ակնհայտորեն բարձր մակարդակների վրա անընդունելի են: Առաջարկվում են նախագծային մեղմացնող միջոցառումներ, այն է՝ պատիճավորումը, հանքահորից արտահոսքը սահմանափակելու համար, սակայն ստորգետնյա ջրերի համար հետագա մեղմացման տարբերակներ չեն ներկայացվում: Հաշվի առնելով ԹԱԴ-ի պոտենցիալի և ցուցանիշի անհամապատասխան բնութագիրը՝ հավանականություն կա, որ այս ազդեցությունը կլինի Լիդիանի գնահատականներում նշվածից ավելի մեծ»:
Այնուհետև ավստրալացի գիտնականները թվարկում են մի շարք հետազոտություններ, որոնք բացակայում են Լիդիանի փաստաթղթերում:
1. «Միներալային կազմի (հանքակազմի) որոշումը լիարժեք չէ։ Սուլֆիդ S-ի թե՛ ցածր, թե՛ բարձր պարունակությամբ նմուշների համար անհրաժեշտ է նվազագույնը 1 տարվա ընթացքում կատարել հանքակազմի որոշում թթվահիմնային հաշվառմամբ և սյունակների տեսքով տարրալվացված հեղուկի ստանդարտ կինետիկ փորձարկումներ՝ ԹԱԴ-ի պոտենցիալի միջազգային ընդունման նպատակով:
2. Տարրալվացված հեղուկի ուսումնասիրությունները պետք է լինեն սյունակների տեսքով տարրալվացված հեղուկի կինետիկ փորձարկումներ (ոչ թե խոնավության խցերի փորձարկումներ, ինչպես արվել է մինչ օրս): Դա կապահովի զուտ թթվագոյացման ցուցանիշի ողջամիտ չափումը, քանի որ դրանով (այլ ոչ թե զուտ թթվագոյացման պոտենցիալով) են պայմանավորված նախնական և շարունակական մշակման պահանջները: Այն չի համեմատվում և չի քննարկվում: Բացի այդ, տեղում անմիջապես պետք է իրականացվեն թմբուկային փորձարկումներ՝ հստակ գնահատելու համար տեղի կլիմայական պայմանների ազդեցությունը թթուների և նմուշների արտազատման ցուցանիշների վրա:
3. Ժամկետների առումով նույնպես կան լուրջ խնդիրներ, քանի որ 12-20 շաբաթ տևողությամբ փորձարկումներն անբավարար են։ Լիդիանը նշում է, որ կսկսի ավելի լայնածավալ փորձարկումը հենց որ առկա լինեն հանքից վերցված մեծածավալ նմուշներ։ Նման փորձարկումը շատ ուշացած կլինի դատարկ ապարների լցակույտում թաղման պրակտիկան փոխելու համար և պետք է արվի հիմա՝ կիրառելով ավելի շուտ տարրալվացված հեղուկի սյունակների տեսքով կինետիկ, քան խոնավության խցերի փորձարկումներ, որոնք հատկապես կարևոր են ստորին հրաբխային առաջացումների թափոնների դեպքում:
4. Վերոնշյալ պահանջը վերաբերում է նաև վերին հրաբխային առաջացումներին, որտեղ անհրաժեշտ է սուլֆիդ S բարձր պարունակությամբ (>0.5 wt. %S) նմուշների վրա հանքակազմի և տարրալվացված հեղուկի սյունակների տեսքով կինետիկ փորձարկման մասին շատ ավելի լիարժեք տեղեկատվություն:
5․ Արված չեն նաև տարրալվացված հեղուկում ալունիտի և յարոզիտի ցուցանիշի և pH-ի վրա դրանց ազդեցության ուսումնասիրություններ, որոնք պարտադիր են: Թե՛ վերին հրաբխային, և թե՛ ստորին հրաբխային առաջացումների նմուշներում ալունիտի և յարոզիտի տոկոսային քանակները պետք է պատշաճ կերպով վերլուծվեն և ներառվեն ԹԱԴ-ի վերահսկման հաշվարկում»:
Այնուհետև նշվում է, որ․ «հանքավայրից արտազատվող ԹԱԴ-ի ցուցանիշների ու քանակի և դրանից բխող հավանական լրջագույն հետևանքների վերաբերյալ պատկերացման պակաս կա: Առանց պատշաճ գնահատման անհնար է ապահովել համապատասխան մեղմացման իրականացումը բնական միջավայրի և մարդկանց գործունեության՝ այդ թվում` խմելու ջրի, գյուղատնտեսության և զբոսաշրջության վրա նվազագույն ազդեցությունը երաշխավորելու համար: Բոլոր բացակայող փորձարկումները և տվյալները, որոնք նշված են վերոնշյալ 5 կետում, պետք է ձեռք բերվեն մինչև ԹԱԴ-ի պլանավորմանը անցնելը»:
Անկախ փորձագետներն ի լրումն ուսումնասիրել են Լիդիանի պատվերով Սեմուել Էնջինիըրինգի պատրաստած 2017թ մարտի 30-ի Ամուլսարի թիվ NI 43-101 լրամշակված տեխնիկական հաշվետվության «Հայաստանի ռեսուրսների և պաշարների» վերաբերյալ բաժինները, քանի որ դրանք վերաբերում են ԹԱԴ-ի բնութագրմանը, մեղմացմանը և կառավարմանը: Այդ հաշվետվության 26-րդ գլխի բոլոր խորհուրդներից լիովին հստակ երևում է այս բնութագրի և մանրամասն պլանավորման ոչ լիարժեքությունը․
• Նշվում է, որ պահանջվում է կատարել տասներեք հանձնարարական՝ կույտային տարրալվացման հարթակը աշխատանքային պլանով նախատեսված մակարդակին հասցնելու համար:
• Բաժին 26.5-ում՝ Երկրաքիմիա ԴԱԼ-ի աշխատանքային պլանի համար սահմանվել են տասնչորս հանձնարարականներ, որոնց մի մասը խոշոր և երկարաժամկետ են:
• Պահանջվում է կատարել երեք հանձնարարական, որոնցից երկուսը երկարաժամկետ են՝ երկրաքիմիական բնութագիրը և ԹԱԴ-ի կառավարումը աշխատանքային պլանով նախատեսված մակարդակին հասցնելու համար: Սա, ինչպես նաև մեր խորհուրդները, ցույց են տալիս, որ սույն փորձարկումներն ու փաստաթղթերը անընդունելի են երկրաքիմիական բնութագիրը և ԹԱԴ-ի կառավարումը ներկայացնելու համար։
• Բաժին 26.6 ում՝ Ջրի վնասազերծում մասում գրված է․
«Ի տարբերություն ակտիվ համակարգերի պետք է նախագծվի պասիվ մշակման համակարգ (ՊՄՀ) տեղամասին բնորոշ պայմաններում գործելու համար: Մինչ այժմ ՊՄՀ մեթոդների՝ Ամուլսարի ԹԱԴ-ի համար արդյունավետության հաստատման համար որևէ ուսումնասիրություն չի կատարվել: Պետք է կատարվի գործընթացի ստուգման ուսումնասիրություն: Այդ ուսումնասիրությունը ներառում է լաբորատոր և վերահսկիչ փորձարկումներ: Գործընթացի ստուգման ուսումնասիրությունները երկարատև փորձարկումներ են, որոնք սկսվելու են վերջնական նախագծման ժամանակ և շարունակվելու են արտադրության ընթացքում»:
Սա ընդունելի չէ: Դա պետք է ավարտվի մինչև արտադրությունը: Արտադրությունից հետո կատարվող փոփոխությունները կարող են լրացուցիչ ավելցուկային ազդեցություն առաջացնել ԹԱԴ-ի վերահսկման համար։
• Բաժին 26.7-ում՝ Ջրային հաշվեկշիռ մասում, գրված է․
«Ջրային հաշվեկշռի համար կիրառված կանխատեսելի մոդելները ստուգելու համար անհրաժեշտ են լրացուցիչ ուսումնասիրություններ: Տեղամասում հոսքակորուստը, գոլորշիացումը, արտահոսքը և աղբյուրների հոսքը, մակերևութային ջրերի հոսքը և հանքահորի ջրահեռացման մոդելները բոլորն էլ պահանջում են շահագործման տվյալների հիման վրա մոդելի լրացուցիչ ստուգում»:
Հանքի շահագործումը հավանության չպետք է արժանանար մինչև նշված հանձնարարականների և ստուգումների իրականացումը: ԹԱԴ-ի մանրամասն գնահատականը և վերահսկման նախագիծը չեն իրագործվել: Հանքի շահագործումն սկսելուց հետո պարզելը, որ անհրաժեշտ են շատ ծախսատար ընթացիկ մշակումներ, կարող է զգալիորեն փոխել բաժնետերերի և Հայաստանի կառավարության համար հանքի արժեքը»:
Իրենց հետազոտության արդյունքում «Բլու Միներալս Քընսալթընսի» ընկերության ղեկավարները հորդորում են հանքարդյունաբերությունը չսկսել մինչև այս բաց մնացած ոլորտները պատշաճ կերպով չուսումնասիրվեն անկախ մարմինների/խորհրդատուների կողմից, որոնց հայտնաբերած բացթողումները կներմուծվեն ԹԱԴ-ի կառավարման պլանի մեջ, որոնք կներառեն նաև թե՛ կառավարության, և թե՛ ընկերության պատասխանատվություններն ու պարտականությունները (հետազոտության ամփոփագրի հայերեն ամբողջական տարբերակին կարող եք ծանոթանալ այստեղ):
Այս ծանրակշիռ հետազոտությունները հերթական անգամ անհերքելիորեն ապացուցում են, որ Լիդիան Արմենիայի/Ինթերնեշընըլի կողմից Ամուլսարի հանքի շահագործման հետ կապված հանրային դաշտ բաց թողնված տեղեկությունները մոլորեցնող են, չափազանց թերի և թաքցնում են նույնիսկ սեփական պատվերով արված հետազոտությունների կարևորագույն արդյունքները։ Միևնույն ժամանակ ՀՀ կառավարությունը շարունակաբար հղում է կատարում ընկերությանը և նրա ներկայացրած տեղեկություններին, երբ մտահոգ հանրությունը տվյալների ճշգրտման կամ փորձագիտական հավաստման մասին հարցումներ է ուղարկում կառավարությանը։ Ստացվում է, որ մասնավոր մի ընկերություն մեր ողջ հանրությանը կարողանում է պահել իր ապատեղեկատվության դաշտում, երբ վիճակն ավելի քան մտահոգիչ է, և սարսափելի աղետը քողարկված է, իսկ քողարկման քննադատությունը նույնպես պատշաճ չի քննարկվում։
Այս քողարկման հարցում մեծագույն պատասխանատվություն են կրում այս ընկերությունում շահաբաժին ունեցողները կամ ծրագրի ֆինանսավորողները (հատկապես հայազգի), Լիդիանի պատվերը կատարող հայաստանյան գիտական համայնքը, Հայաստանի կառավարության վրա ճնշում գործադրող վերպետական կառույցները (Համաշխարհային Բանկ, ՎԶԵԲ և այլն), ինչպես նաև այլ պետությունների դեսպանությունները, մասնավորապես՝ ԱՄՆ և Միացյալ Թագավորության։ Մեծ պատասխանատվություն են կրում նաև Լիդիանի պատվերը կատարող և սեփական առաքելությունը ոտնատակ արած լրատվամիջոցները, իսկ ամենակարևորը՝ ՀՀ կառավարությունը, որն էկոլոգիական անվտանգությունը, հանրային շահն ու իր հաշվետվողականությանը հանրությանը ստորադասում է մասնավորի շահին։
Այնպես որ, Ամուլսարի հանքի շահագործումն ուղղակիորեն անթույլատրելի է Հայաստանի ներկայիս ռազմավարական պահանջների՝ մասնավորապես ջրային պաշարների պահպանման և բնակչության կենսաապահովման առաջնահերթությունների տեսանկյունից։ Ամուլսարի իրական վտանգների մասին տեղեկացվելու դեպքում Հայաստանի ժողովրդի մեծ մասը՝ այդ թվում անմիջական ազդեցություն կրող տարածքներում բնակվողները, կազմակերպելու են հզոր դիմադրություն։
Հայկական բնապահպանական ճակատ (ՀԲՃ) քաղաքացիական նախաձեռնություն
Էլ. փոստ`                    [email protected]
 
 
Նոյյան տապան   -   Իրավունք
Լուրեր Հայաստանից եւ Սփյուռքից

Կարդացել են 1850 անգամ
Noyan Tapan - Նոյյան տապան
Facebook Group · 3 365 անդամ
Միանալ խմբին
Միացեք մեր «Ֆեյսբուքյան» խմբին՝ մեր հաղորդումները քննարկելու եւ բանախոսներին հարցեր ուղղելու համար



Բաժանորդագրվեք «Նոյյան Տապան»-ի մեր էջերին«Յութուբում», «Ֆեյսբուքում» Եւ «Թվիթերում»` մեր հաղորդումներն անվճար դիտելու համար


Ամուլսարի հաքավայրի խնդիրները թեմայով կարդացեք նաեւ.

23-08-2019 Ամուլսարում ոստիկանական գործողությունները կսկսվեն սեպտեմբերի 4-ից. Ժամանակ23-08-2019 Գործադիրի ներկայացուցիչները «ԷԼԱՐԴ»-ի փորձագետների հետ Ամուլսարի հարցով առցանց խորհրդակցություն կունենան. Փաշինյան23-08-2019 Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմինը հաշվետվություն է ներկայացրել օգոստոսի 5-ից 9-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարված աշխատանքների վերաբերյալ23-08-2019 «Ամուլսարի հարցի լուծումը կարող է լինել` հենված Հայաստանի Հանրապետության հավասարակշռված շահի վրա». Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպել է Ջերմուկի բնակիչներին23-08-2019 Սահմանների քողարկում Ամուլսարով. ինչ է կատարվում քաղաքական շերտում23-08-2019 Մարդու իրավունքների պաշտպանն աշխատանքային խումբ է գործուղել Ջերմուկ23-08-2019 «Ժողովրդավարական համախմբում» նախաձեռնության հայտարարությունը Ամուլսարի շուրջ23-08-2019 Վարչապետը ջերմուկցիներին համոզում է .... բայց այստեղից բխում են մի շարք հարցեր 23-08-2019 ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հանդիպումը Ջերմուկ քաղաքի բնակիչների հետ․ ՈՒՂԻՂ23-08-2019 Նիկոլ Փաշինյանի հարցերին պատասխանում են բնապահպանական ինժեներ Հարութ Բրոնոզյանը եւ իրավաբան Նազելի Վարդանյանը22-08-2019 Վայոց ձորի մարզպետի գործողություններն անիրավական և անօրինական են. Նազելի Վարդանյան22-08-2019 ՔՀԿ-ների հայտարարությունը օգոստոսի 19-ին ոստիկանության կողմից խաղաղ հավաքի ազատության ոտնահարման կապակցությամբ22-08-2019 ԹԻՀԿ-ն պահանջում է ՀՀ քննչական կոմիտեից շարունակել Ամուլսարի վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը. ԷկոԼուր22-08-2019 Քիմիայի ինստիտուտի գիտության դոկտորները միաձայն բացասական եզրակացություն են տվել Ամուլսարի ծրագրին 22-08-2019 Մենք կողմ ենք Ամուլսարի շահագործմանը. «Հանրապետություն». lurer.com22-08-2019 Ամուլսարը հանք չի՛ դառնալու. Հայաստանը դրա դիմաց վճարելու ա ՈՉԻՆՉ22-08-2019 Բակո Սահակյանի քայլը. Անսպասելի աջակցություն Փաշինյանին Արցախի՞ց 22-08-2019 Գնդեվազ համայնքի նախկին ղեկավարի կողմից առերևույթ յուրացումներ կատարելու դեպքի առթիվ հարուցվել է քրեական գործ21-08-2019 Ամուլսարի հարցի շուրջ քննարկում ՀԴԿ գրասենյակում. տեսանյութը՝ բնապահպան Սիլվա Ադամյանի 21-08-2019 Նիկոլ Փաշինյանին Ամուլսարի հարցում թյուրիմացության մեջ են գցե՞լ․ Մաս 221-08-2019 Այսօրվա որոշման մասին, որպեսզի տարընթերցումներ չլինեն․ Փաշինյանը՝ «Էլարդի» եզրակացությունը ՇՄՆ ուղարկելու մասին21-08-2019 Նիկոլ Փաշինյանին Ամուլսարի հարցում թյուրիմացության մեջ են գցե՞լ․ Մաս 121-08-2019 Սեւանը ֆեյք թիրախ էր ի սկզբանե. Աղտոտվելու են Արփան, Որոտանի ակունքները, վտանգվում է թունելը21-08-2019 Եթե անգամ պիտի վճարենք՝ ուրեմն պտի վճարենք․ Չի կարելի երկիրը տանել ինքնասպանության․ Արա Պապյան21-08-2019 Ջերմուկ ոստիկանական ուժեր են բերվել Վայքից, Եղեգնաձորից, մարզի այլ քաղաքներից. factor.am 21-08-2019 ՀՀ մի քանի տասնյակ քաղաքացիներ դատապարտում են ՀՀ Ոստիկանության գործողությունները21-08-2019 Քիչ առաջ խորհրդակցություն անցկացրի «Ամուլսարի» հարցով. Նիկոլ Փաշինյան21-08-2019 Վարչապետի փշրված ելույթը. ամեն ինչ կատարվեց շատ արագ 21-08-2019 Սողոսկող քաղաքական ճգնաժամը կամ սուր ծայրի հակառակ կողմը. Դավիթ Խաժակյան 21-08-2019 Ամուլսարի գործով փորձաքննության եզրակացության վերաբերյալ վերլուծություններն ու գնահատումը՝ հայտնաբերված թերությունների կապակցությամբ21-08-2019 «Լիդիան Արմենիա» ՓԲ ընկերությունը ստանձնում է պարտավորություն, որ հանքի տարածքից չմաքրված կոնտակտային ջրերը չի բաց թողնվի շրջակա միջավայր21-08-2019 Արթուր Գրիգորյանը պատասխանել է վարչապետ Փաշինյանին 21-08-2019 Դատապարտում ենք Հայկ Մարտիրոսյանի և Արթուր Գրիգորյանի նկատմամբ հետապնդումների փորձերը. Սասնա Ծռեր21-08-2019 «Ամուլսար մտնելու ցանկացած փորձ բնակչությունը խոչնդոտելու է». ջերմուկցի21-08-2019 Որպես հարկատու, որքա՞ն եք պատրաստ վճարել արբիտրաժում պարտվելու պարագայում. Դանիել Իոաննիսյանն Ամուլսարի դեմ պայքարն ուշացած է համարում 21-08-2019 Իշխանություններին կոչ ենք անում հրապարակված մասնագիտական եզրակացությունը չդիտարկել որպես հանքի շահագործման վերջնական հիմնավորում. ՀՅԴ 21-08-2019 12 միլիոն հայ և ամսական 3250 դրամ. Ամուլսարի խնդիրը լուծելու հանրային առաջարկ21-08-2019 Ամուլսարի հարցը խթանեց կտրուկ վերադասավորումների մեկնարկը21-08-2019 Հանքի շահագործումը պետք է բացառվի. եթե անգամ երկիրը տուգանքների ենթարկվի. «Հրապարակ»21-08-2019 Ձերբակալեք Սերժ Սարգսյանին եւ կանխեք արյունահեղությունը.ՀՀԿ փոխնախագահի անսպասելի հայտարարությունը20-08-2019 «Ո՛Չ ԱՄՈՒԼ ՍԱՐԻՆ, Ո՛Չ ԹԵՂՈՒՏԻՆ». հայտարարում է ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՄԱՁԱՅՆՈՒԹՅՈՒՆԸ (ՀԱՀ)20-08-2019 Արբիտրաժում ՀՀ-ի պարտությունը կարող է առաջացնել $1 և ավելի մլրդ-ի պարտավորություն, իսկ ՀՀ-ի տարեկան բյուջեն հազիվ $3 մլրդ է. տնտեսագետ 20-08-2019 «Ամուլսարն առանց հանքի» նախաձեռնությունը հայտարարում է բողոքի հանրահավաքի եւ քայլարշավի մասին20-08-2019 Ամուլսար․ Վարչապետը գնում է Սերժ Սարգսյանի ճանապարհով ․ Հայկ Մարտիրոսյան20-08-2019 Սա ողբերգություն է․ Փաշինյանը հաշվի չի նստում Ջերմուկի և հարակից տարածքի բնակչության ցանկության հետ 20-08-2019 «Մեկ Առողջություն» կոալիցիան իր աջակցությունն է հայտնում Գնդեվազի և Ջերմուկի բնակչությանը20-08-2019 Անհրաժեշտ պարզաբանում ոստիկանության գործողությունների վերաբերյալ20-08-2019 Պաշտոնավարման ընթացքում նա դրսևորեց իրեն որպես այդ պաշտոնի համար անհրաժեշտ մասնագիտական գիտելիքներ և աշխատանքային կարողություններ չունեցող անձ. Տիգրան Ավինյանը պատասխանել է Արթուր Գրիգորյանին 20-08-2019 Հեղափոխությունից հետո առաջին անգամ ՀՀ-ում տեղի ունեցան հավաքների ազատության լրջագույն և ծավալուն ոտնահարումներ. ՔՀԿ-ների հայտարարությունը 20-08-2019 Ամուլսարի հանքահանության հանդեպ վերաբերմունքը լակմուսի թուղթ է առկա իշխանության մասին. Հրանուշ Խառատյան 20-08-2019 Ամուլսարի հարցով այն աստիճանի արգումենտ չունեն, որ որպես փաստարկ ասում են՝ բա մյուս հանքերի դեմ ինչու՞ չեք պայքարում. Արթուր Գրիգորյանը՝ Նիկոլ Փաշինյանին 20-08-2019 Գնդեվազ համայնքի նախկին ղեկավարի որոշմամբ՝ հողատարածք է վաճառվել «Լիդիան Արմենիա»-ին՝ էական վնաս պատճառելով համայնքին 20-08-2019 ՀԲՃ-ն Ամուլսարի հարցով դիմել է Շրջակա միջավայրի նախարարին 20-08-2019 ԱԺ այգին փակելը, ոստիկանության կողմից կիրառված ուժն ու գործողությունները նմանակում են նախկին իշխանությունների վարքագիծը, ինչն անընդունելի է. ԻՊԱՍ ՀԿ20-08-2019 Ամուլսարը մնալու է սար. «Քաղաքացու որոշում» կուսակցություն20-08-2019 Հայաստանի դեմ շահագործվող հանքի հարցում չեմ կարող աջակցել վարչապետին. Դավիթ Սանասարյան 19-08-2019 Հաղորդում հանցագործության մասին դատախազությանը. ՀԲՃ 19-08-2019 Ակնհայտ էր, որ տնտեսական հեղափոխությունը ձախողված է, դրա համար էլ կառավարությանն օդ ու ջրի պես պետք է հանքի շահագործումը. «ՀԺ» 19-08-2019 Նոր մանրամասներ Փաշինյանի և պատգամավորների փակ հանդիպումից. irakanum.am19-08-2019 Պաշտպանի հանձնարարությամբ արագ արձագանքման ևս մեկ խումբ է մեկնել «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոն19-08-2019 Հարցրեք վարչապետին. Ինչո՞ւ է Ամուլսարի հարցով քննարկումը փակ19-08-2019 Ամուլսարի պոստերը այս պահին կանայք են պահում. Թեհմինե Ենոքյան19-08-2019 Պետք է արգելել Ամուլսարի հանքի շահագործումը. Հակոբ Սանասարյան. «Հետք» 19-08-2019 «Լիդիան Արմենիա» ընկերությունը ներկայացրել է բնապահպանական փորձաքննության եզրակացության մեջ տեղ գտած առաջարկների վերաբերյալ իր պատասխանները 19-08-2019 Ամուլսարի փակ ճանապարհների հետևում ոչ մի բնապահպանական խնդիր չկա. բաց նամակ Նիկոլ Փաշինյանին19-08-2019 ՈՒՂԻՂ. Նիկոլ Փաշինյանն Ամուլսարի հարցով հանդիպում է հրավիրել. factor.am 18-08-2019 ԱՄՈՒԼՍԱՐԻ ՓՈՐՁԱՔԱՐԸ. Րաֆֆի Տուտագլեան18-08-2019 Եթե Նիկոլ Փաշինյանին մանիպուլացրել են, ապա Տիգրան Ավինյանը պիտի հեռացվի փոխվարչապետի պաշտոնից18-08-2019 ԱՄՈՒԼՍԱՐԸ ՍԱՐ Է ՄՆԱԼՈՒ և ՎԵՐՋ. առկա է հանրային հստակ պահանջը և դիմադրությունը18-08-2019 Համոզված եմ` Նիկոլ Փաշինյանը կողմ է Ամուլսարի սար մնալուն. քիչ էլ սպասեք եւ կհամոզվեք18-08-2019 5 հոգու փոխարեն 50-ից ավել մեքենաներով ավտոերթ. ջերմուկցիները օգոստոսի 19-ին գալիս են Երևան. հանդիպումը՝ Բաղրամյան 26 հասցեում ժամը 12։00. Կոչ միացման17-08-2019 Օֆշորային գոտում գրանցված «Լիդիան Արմենիան» արբիտրաժային դատարան դիմելու իրավունք չունի. Նազելի Վարդանյան. iravaban.net 17-08-2019 Վարչապետը միթե՞ կխուսափի կանգնել նաև Ջերմուկի հրապարակում...16-08-2019 400 հազար դոլար ոչնչի համար է ծախսվել. իրենք «Լիդիանի» տված նյութերից դուրս ոչ մի բան չեն արել16-08-2019 «Լիդիան Արմենիայի» դիրքորոշումը Ամուլսարի գործով փորձաքննության եզրակացության վերաբերյալ16-08-2019 Ուղիղ. Ջերմուկում բողոքի ակցիա է ընթանում` հանուն Ամուլսարի16-08-2019 Ակտիվիստ-լրագրող Արման Ղարիբյանը Ամուլսարի պոստերում է ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ16-08-2019 «Լիդիան Արմենիա» ընկերության բողոքի հիման վրա հարուցվել է քրեական գործ խուլիգանության և ինքնիրավչության դեպքի առթիվ16-08-2019 Լսել ենք մեծ քանակությամբ զորքեր են բերել, Վայքում են պահել. փորձում ենք չհավատալ նման մանիպուլյատիվ լուրերին. Ջերմուկի բնակիչ16-08-2019 Ամուլսար. որոշում ընդունելու պատասխանատվությունից խուսափելու իրավական հնարքները. «Հետք»16-08-2019 Հանրահավաք՝ հանուն Ամուլսարի. ջերմուկցիները սպասելու են վարչապետին16-08-2019 Չի կարող մարդը հայ լինել, լինել Հայաստանցի և քաղաքացի և կողմ լինել Ամուլսարի շահագործմանը. Քաղաքագետ 16-08-2019 Ջերմուկ քաղաքում նախատեսված խաղաղ ակցիան ժամը 14։00-ից տեղափոխվել է 17։0016-08-2019 Ակտիվացել են օֆշորային հանքահենները. բայց մենք հանգիստ ենք, քանի որ արդար ենք, իսկ Ամուլսարն էլ լեռ է16-08-2019 Փաշինյանն առաջիկա օրերին անպայման կխոսի․ նրա պատասխանը կախված կլինի ժողովրդի ճնշման աստիճանից15-08-2019 Լիդիան Արմենիա ընկերության հայտարարությունը15-08-2019 Ամուլսարը Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության փորձաքարն է. Սասնա Ծռեր15-08-2019 Ուղիղ. Բողոքի ակցիա Կառավարության դիմաց՝ ի պաշտպանություն Ամուլսարի. Tert.am15-08-2019 Շտապ հավաք կառավարության շենքի մոտ օգոստոսի 15-ին, ժամը 10։30-ին Ամուլսարի հարցով. ՀԲՃ15-08-2019 Ջերմուկում ընթանում է հավաք և ավտոերթ՝ ի պաշտպանություն Ամուլսարի14-08-2019 ՈՒՂԻՂ. ՔԿ-ն հրապարակում է Ամուլսարի գործով եզրակացության վերջնական արդյունքները14-08-2019 Տա աստված, որ կարիք չլինի փողոց դուրս գալու14-08-2019 Ամուլսար ծրագրի համար հողերի վաճառքի ու կոռուպցիայի մասին 13-08-2019 ELARD-ի այս ծուղակը կոռումպացված դավադրություն է Հայաստանի ժողովրդի դեմ և դրանում ներգրավված բոլոր անձինք պետք է պատասխանատվության ենթարկվեն. Հարութ Բրոնոզյան08-08-2019 Վաչապետին պարզաբանումներ են ներկայացվել Ամուլսարի ծրագրի միջազգային փորձաքննության վերաբերյալ07-08-2019 Ջերմուկում տեղի ունեցած խուլիգանության դեպքի առթիվ մեղադրանք է առաջադրվել երեք անձի05-08-2019 ԱՄՆ-ն, Բրիտանիան և Կանադան ճնշել են Հայաստանին Ամուլսարի հարցում.Թանկյանի հայտարարությունը 02-08-2019 Ամուլսարի փրկության պայքարին նվիրված նոր տեսաֆիլմ.ՀԲՃ17-07-2019 ԱՄՈւԼՍԱՐԻ ՎԵՐՋԻՆ ԶԱՐԳԱՑՈւՄՆԵՐԸ13-05-2019 Ջերմուկի հանրահավաքի ամփոփում, Նամակ ՀՀ կառավարությանն ու ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներին 06-02-2019 Ամուլսարի հետ կապված դատական հայց՝ ընդդեմ բնապահպանության նախարարի 28-12-2018 Ի՞նչ հաշվետվություն էր թաքցնում Բնապահպանության նախարարն ու ի՞նչ է գրված այնտեղ Ամուլսարի ծրագրի և Լիդիանի մասին․ ՀԲՃ13-12-2018 Բաց նամակ Ամուլսարի նախագծի վերաբերյալ29-11-2018 Բաց նամակ ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանին27-07-2018 Նորերն իրականում տարբերվո՞ւմ են նախկիններից, թե սոսկ խոսքեր են, խոսքեր, խոսքեր (ֆոտոշարք)…14-07-2018 Ամուլսարի ոսկու հանքի շահագործման վերաբերյալ մտահոգություններ եւ առաջարկություններ13-07-2018 Ինչպե՞ս և ինչո՞ւ սկսվեց պայքար Ամուլսարում ոսկու հանքի դեմ. Բնապահպանական տեսակետ13-07-2018 ԱԱԾ-ն խուզարկում և հարցաքննում է ցուցարարներին.«Հրապարակ»12-07-2018 Ամուլսարի պայքարը չի մասնատվել և հանք բարձրացող ճանապարհները փակ են. Ցուցարար 11-07-2018 Սպանության սպառնալիքներն իրական չեն եղել․ ԱԱԾ-ն՝ «Լիդիան Արմենիա» ընկերության աշխատակիցների հասցեին հնչած սպառնալիքների մասին10-07-2018 «Երկու կողմն էլ` նախորդ կառավարության ներկայացուցիչները և հեղինակները հանքերի շահագործման, խարդախության են դիմել». Զարուհի Փոստանջյան (ֆոտոշարք)07-07-2018 Փաստաբաններն Ամուլսարի ծրագրի հետ կապված հարցով անվճար իրավաբանական օգնություն կտրամադրեն բնապահպաններին06-07-2018 Վարչապետը հանդիպել է Ամուլսարի հանքի շահագործման դեմ բողոքող քաղաքացիներին ու «Լիդիան Արմենիա»-ի ներկայացուցիչներին06-07-2018 Ուղիղ միացում.Վարչապետի դահլիճային հանդիպումը Լիդիանի ներկայացուցիչների եւ բնապահպանների հետ 06-07-2018 Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպում է Ամուլսարի շահագործման դեմ հանդես եկող քաղաքացիների հետ.168.am06-07-2018 Վարչապետ Փաշինյանը Ջերմուկում է՝ ծանոթանալու Ամուլսարի խնդրին.tert.am05-07-2018 Եղեգիսում հէկ-երի, Ջերմուկում ու շրջակա համայնքներում Ամուլսարի շահագործման դեմ պայքարը մեծ, համահայկական ընդվզման շարունակությունն են05-07-2018 Արդեն երկու շաբաթ է, Ամուլսարի փրկության թեման գլխավորն է երկրում և այն այլևս չի դառնալու երկրորդական` մինչև լուծում չստանա03-07-2018 Ամուլսարի ծրագրի իրականացումը սպառնում է նաև Սևանա լճին՝ ծանր մետաղներով, ռադիոակտիվ և վտանգավոր այլ նյութերով…02-07-2018 Ահա ձեզ անհերքելի փաստ, պարոն Փաշինյան. բուն հանքի տարածքում թթվային դրենաժի անկառավարելի լինելը թաքցվել է փորձաքննությունից (տեսանյութ և ֆոտոշարք)02-07-2018 Ամուլսարի ոսկու հանքի հետ կապված հետագա որոշումները պետք է հիմնված լինեն անհերքելի փաստերի վրա. ՀՀ վարչապետ02-07-2018 Բրոնոզյանի խորհրդատուների հայտարարությունն Ամուլսար այցից հետո30-06-2018 Հայաստանի պետական անվտանգությունը խաթարվելու է Ամուլսարում անկառավարելի էկոլոգիական և այլ ռիսկերի հետևանքով12-06-2018 ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարությունը չընդունեց քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների` հանքերի վերաբերյալ առաջարկությունները11-06-2018 «Փնտրվում» է Lydian International-ի գլխավոր տնօրեն Հովարդ Սթիվենսոնը․ ՀԲՃ25-05-2018 Մի անհանգստացեք, պարոն վարչապետ, Լիդիան Արմենիա»-ն չի՛ կարող դիմել որևէ միջազգային դատարան23-05-2018 Երկնքից էլ Աստված իջնի` այս հանքը չի բացվելու (տեսանյութեր)13-05-2018 Լիդիանը կոլապսի առջև է․ Հայկական բնապահպանական ճակատ06-04-2018 Հայ պառլամենտական ների միջազգային ասոցիացիայի և «Հայաստանի կանաչների միության» անդամների համատեղ քննարկումը՝ Ամուլսարի շուրջ ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ30-03-2018 ՀՀ բնապահպա նության նախարար Արծվիկ Մինասյանը մե՞ր ընկերն է, թե «արջի» (տեսանյութ)30-03-2018 Խորհրդի անդամ և հրավիրված հասարակական կազմակերպությունները քննարկել են Ամուլսարի շահագործման ծրագիրը28-03-2018 Ոչնչացվող Հայաստան (ֆոտոշարք)21-03-2018 Ամուլսարը, լրատվամիջոցները և Լիդիանը. ՀԲՃ16-03-2018 Ամուլսարում ջրերի սպասվող աղտոտման մասին Լիդիանի սխալ և անհիմն պնդումներին ի պատասխան․ ՀԲՃ14-03-2018 «Նոյյան Տապան»-ի «Քննարկում» հաղորդաշարի հյուրն է «Հայաստանի կանաչների միության» նախագահ Հակոբ Սանասարյանը (տեսագրություն) 13-03-2018 Հանրային խորհրդում հանքարդյունաբերության ոլորտի վերաբերյալ աշխատանքային քննարկում է տեղի ունեցել06-03-2018 Բաց նամակ Արծվիկ Մինասյանին15-02-2018 Եվրոպական բանկը հրաժարվում է Ամուլսարում իր պատասխանատվությունից․ ՀԲՃ 16-01-2018 Ամուլսարի շահագործմամբ առհավետ կորցնելու ենք այդ մակերեսի երկրաբանական կառուցվածքը՝ բուսական-կենդանական աշխարհը, գետերն ու սառնորակ աղբյուրները (տեսանյութ)15-01-2018 Ամուլսարի հանքի շահագործումից այսուհետ սպառնալիքները ավելի մեծ են լինելու.Նոր՝ թվեր (տեսագրություն) 08-01-2018 Փորձագետների հանդիպումը չի կայանալու, թեև «Լիդիանը» ընդունել էր հրավերը28-12-2017 Անկախ փորձագետները մերժում են Լիդիանի ներկայացուցիչների հետ հանդիպելու ՀՀ բնապահպանության նախարարի հրավերը14-12-2017 ՀԲՃ. ՀՀ ԲՆ հերթական «հանճարեղ» պատասխանը Ամուլսարի վերաբերյալ հարցմանը04-11-2017 «Լիդիանը» հերքում է, թե Ամուլսարը սպառնում է ողջ Հայաստանին25-10-2017 Հայաստանի համար կործանարար հետևանքներ ունեցող Ամուլսարի ոսկու ծրագրի առնչությամբ01-10-2017 Հայաստանի ջրային սիրտը շարունակում է վտանգված մնալ․ Հարութ Բրոնոզյան04-08-2017 Չփնտրել անփնտրելին. Վարչապետը պատգամավորին չներկայացրեց Ամուլսարի մասին խոստացված նյութերը28-07-2017 Տարեկան 200 000 տոննա ամոնալ է պայթեցվելու Հայաստանի հազվագյուտ մաքուր մնացած վայրերից մեկում, Ջերմուկ առողջարանային քաղաքի քթի տակ (ֆոտոշարք)26-07-2017 Ըստ միջազգային հեղինակավոր փորձագետների՝ Ամուլսարի ոսկու ծրագիրը չի կարելի սկսել։ Ինչեր է թաքցրել Լիդիանը, և ինչից է «անտեղյակ» ՀՀ կառավարությունը21-07-2017 Հայաստանի ազգային անվտանգությունը` սպառնալիքի տակ. Ամուլսարում առաջացող ծծմբական թթուն լինելու է խիստ թունավոր. SOS, SOS, SOS…12-07-2017 Լիդիանի նման անփորձ ընկերություն մը ի՞նչ գործ ունի Ամուլսարում. Հարութ Բրոնոզյան06-07-2017 Ամուլսարի ծրագրի իրագործմամբ հարվածի տակ են Արփան, Սևանա լիճը, Ջերմուկի ջրերը …04-07-2017 Էկոլոգիական եղեռն- 128-06-2017 Ինչպես կործանել Հայաստանը28-06-2017 Ամուլսարի վերաբերյալ վարչապետի հայտարարությունը ցույց տվեց, որ նա չի տարբերվում իր նախորդներից. բնապահպաններ (տեսանյութ)28-06-2017 Վարչապետը Ամուլսարի առնչությամբ փորձեց փափուկ բարձ դնել ժողովրդի գլխի տակ. (տեսագրություն)24-06-2017 Մարդասիրական «Ավրորան» և հակամարդկային «Ամուլսարի ոսկու ծրագիրը»22-06-2017 Սփյուռքը եւս անհանգստացած է Ամուլսարի հանքի շահագործման իրական հետեւանքներից (տեսագրություն)18-06-2017 «Ավրորան» ու Ամուլսարում հանքը համատեղելի՞ են․ բաց նամակ Ռուբեն Վարդանյանին և Նուբար Աֆեյանին 15-06-2017 Բնապահպա նությա՞ն, թե բնավերման նախարարություն…14-06-2017 Հասկանո՞ւմ եք, թե ինչ կկատարվի այն թունելի փլուզումից հետո, որով տեղափոխվող ջուրը պետք է հասցվի Սևանա լիճ14-06-2017 Հեռուստակամուրջ․ «Ամուլսարի ոսկու ծրագիրը և հանքարդյունահանումը` սպառնալիք Հայաստանի գոյությանը» թեմայով 13-06-2017 Խելագարվե՞լ եք, այս ի՞նչ եք անում…13-06-2017 Ամուլսարի հանքի շահագործումը անթույլատրելի է․ Լեւոն Գալստյան07-06-2017 Վարչապետին չի՞ հետաքրքրում Սևանա լճի ու մեր թունավորման վտանգը, թե՞ Ամուլսարի ծրագրի ետևում կանգնածները նրանից ավելի զորեղ են31-05-2017 «Ջերմուկ» հազվագյուտ հանքային ջուրը` կորստյան վտանգի տակ28-05-2017 Հեռուստակամուրջ - քննարկում Ամուլսարի եւ Հայաստանի հանքարդյունաբերության վերաբերյալ24-05-2017 Կուրացնող ոսկին և մոտ ապագայում Սևանա լճի ու մեր թունավորման վտանգը (ֆոտոշարք)05-04-2017 Ամուլսարի նախագծի տեխնիկական բացերն ու խնդիրները28-02-2017 Վտանգի տակ են տարածաշրջանի ռազմավարական քաղցրահամ և հանքային ջրերի պաշարները.ՀԲՃ20-02-2017 Միջազգային բանկերի (IFC, EBRD) գերագնահատված չափանիշների հետքերով․ ՀԲՃ30-12-2016 ԱՄՈՒԼՍԱՐ՝ ՀՐԱՇՔՆԵՐԻ ԴԱՇՏ․ դոկտոր Արմեն Սաղաթելյան10-08-2012 Ամուլսարի ծրագիրը այս փուլում11-07-2012 Հայաստանում հանքարդյունաբերության ոլորտի լիցենզավորումն առավել թափանցիկ կդառնա18-06-2012 Շփոթմունք՝ Ամուլսարի խնդրի շուրջ16-06-2012 «ԷկոԼուր»-ի բաց նամակը «Գեոթիմ» ՓԲԸ-ին12-06-2012 «Ջերմուկ» քաղաքն ունի ընտրության երկու ուղի` կամ տուրիզմի, կամ հանքարդյունաբերության կենտրոն07-06-2012 «Գեոթիմ» ՓԲԸ-ն կոչ է անում «Ջերմուկը հանք չի դառնա» քաղաքացիական նախաձեռնությանը չներխուժել Ընկերության տարածք 01-06-2012 Քննարկեցին Ամուլսարի հանքավայրի շահագործման ռիսկերը17-05-2012 Տեղի կունենա քննարկում Ամուլսարի ոսկու հանքի հնարավոր շահագործման խնդրի շուրջ 08-05-2012 Գեոթիմը հիմնեց Գնդեվազի ծառուղին 03-05-2012 «Ջերմուկը հանք չի դառնա» քաղաքացիական նախաձեռնությունը խնդրում է ՀՀ նախագահին ամայանալու վտանգից փրկել Ջերմուկ քաղաքը13-03-2012 Գեոթիմը չի մասնակցում «քննարկմանը»22-02-2012 Ամուլսարի հանքավայրի «անթույլատրելի» շահագործման մասին ՀԱԿ-ի հայտարարությունը չունի որեւէ հիմնավորում. «Գեոթիմ» ՓԲԸ21-02-2012 Վտանգի տակ է դրված ազգի գենոֆոնդը12-01-2012 Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի շահագործումն Ջերմուկի տարածաշրջանում անթույլատրելի է05-08-2011 ՎԶԵԲ-ը եւ ՄՖԿ-ն ներդրումներ են կատարում բրիտանական «Լայդիան Ինթերնեյշնլ»-ի Ամուլսարի ոսկու նախագծում 11-07-2011 Ամուլսարում ոսկու երկրաբանա-հետախուզական աշխատանքները լավ արդյունքներ են տվել02-02-2011 Հայաստանում եւս մեկ ոսկու հանքավայր կշահագործվի բաց եղանակով