Գորբաչով. Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը պարզ լուծում չուներ այն ժամանակ և չունի այժմ

Գորբաչով. Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը պարզ լուծում չուներ այն ժամանակ և չունի այժմ

  • 02-08-2021 16:30:19   | Հայաստան  |  Ի՞նչ է գրում մամուլը

ԽՍՀՄ նախկին նախագահ Միխայիլ Գորբաչովը գրել է «Հասկանալ վերակառուցումը, պաշտպանել նոր մտածողությունը» հոդվածը, որում անդրադառնում է նաև Լեռնային Ղարաբաղին, Սումգայիթում ադրբեջանական իշխանությունների կողմից պետական մակարդակով կազմակերպված քաղաքի հայ ազգաբնակչության եղեռնին ու զանգվածային տեղահանությանը, որը տեղի է ունեցել 1988 թ. փետրվարի 27-ից 29-ը ընկած ժամանակահատվածում։

Հոդվածում Գորբաչովը խոստովանում է, որ չի կարող ասել, որ ինքն ու իր գործընկերները, ովքեր սկսում էին վերակառուցումը, տեսել են խնդիրն ամբողջությամբ:

Նա ընդգծել է, որ Ստալինը ցանկացած ազգային պահանջ և ազգամիջյան վեճ դիտում էր որպես հակախորհրդային բնույթի և ճնշում էր դրանք՝ ժամանակ չկորցնելով խրատների վրա: «Անխուսափելի էր, որ ժողովրդավարացման և ավելի մեծ ազատության պայմաններում այս ամենը ջրի երես դուրս կգար: Պետք է խոստովանել, որ սկզբում մենք թերագնահատում էինք խնդրի մասշտաբը և լրջությունը: Բայց երբ այն ծագեց, մենք չէինք կարող գործել ճնշման և արգելքների հին մեթոդներով: Մենք հավատում էինք, որ պետք է գնալ այլ ճանապարհով, փնտրել մտածված և հավասարակշռված մոտեցումներ և գործել համոզելու մեթոդներով:

Մենք այդ մոտեցումամբ էինք շարժվում, երբ 1988-ի սկզբին Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրը սրվեց: Հակամարտության արմատները վաղուց են, այն պարզ լուծում չուներ այն ժամանակ և չունի այժմ՝ չնայած նրանք փորձում էին ինձ համոզել, որ դրան կարելի է հասնել սահմանների վերագծման միջոցով: Երկրի ղեկավարությունում կար միաձայն կարծիք. Սա անընդունելի է: Ես կարծում էի, որ Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի շուրջ համաձայնության հասնելը հայերի և ադրբեջանցիների գործն է, և միության կենտրոնի դերն էր օգնել նրանց կարգավորել իրավիճակը, մասնավորապես՝ տնտեսական խնդիրների լուծման գործում: Վստահ եմ, որ սա ճիշտ գիծն էր:
 
Բայց ո՛չ կուսակցական կառույցները, ո՛չ երկու հանրապետությունների մտավորականությունը չկարողացան ճանապարհ գտնել համաձայնության կամ նույնիսկ երկխոսության համար: Եվ դրանք հետին պլան մղվեցին ծայրահեղականների կողմից: Իրադարձությունները ձնագնդի պես աճեցին: 1988-ի փետրվարի վերջին Սումգայիթ քաղաքում արյուն թափվեց: Կոտորածը կասեցնելու համար պետք էր զորքեր ներգրավել:
 
Այս ընթացքում ՝ 1987-1988 թվականներին, ես ձգտեցի մշակել ազգամիջյան վեճերի վերաբերյալ միասնական ժողովրդավարական մոտեցում: Դրա էությունն այն էր, որ ազգային խնդիրները կարող են իսկապես լուծվել միայն քաղաքական և տնտեսական բարեփոխումների ընդհանուր համատեքստում: Բայց շատ արագ անջատողական միտումները սկսեցին գերակշռել ազգային շարժումներում: Իսկ հանրապետությունների կուսակցությունների ղեկավարները չգիտեին, թե ինչպես աշխատել ժողովրդավարությունում»,- գրել է նա: 
 
 
 
Նոյյան տապան   -   Ի՞նչ է գրում մամուլը

Նոյյան Տապան. հյուրն է Միքայել Նահապետյանը
16-10-2021 10:00 | Հեռուստահաղորդում «Նոյյան Տապան»-ում

Նոյյան Տապան. հյուրն է Միքայել Նահապետյանը

Ноян Тапан: Передача
16-10-2021 13:00 | Հեռուստահաղորդում «Նոյյան Տապան»-ում

Ноян Тапан: Передача "Прямым текстом" с Григорием Айвазяном