15-11-2011 17:28:48 | | Ի՞նչ է գրում սփյուռքի մամուլը
Այս խորագրով գրուած իմ յօդուածը, (տես http://norkhosq.net/?p=7677), բուռն
տարակարծութիւնների առիթ հանդիսացաւ, այդ իսկ պատճառով վերադառնում եմ
նիւթին, դրա շուրջ մեկնաբանումների փորձ կատարելու նպատակով:
Ուրախալի է, որ մեր ընթերցող ու ունկնդրող ազգակիցները անտարբեր չեն գտնւում
սփիւռքում եւ հայրենիքում, մեր ազգային կեանքում տեղի ունեցող իրադարձութիւններին
եւ կատարում են իրենց քննադատական ու վերլուծական տեսակէտները:
2011թ. Սեպտեմբերի 18-20-ին Երեւանում տեղի ունեցած «Սփիւռքի կազմակերպութիւնների
ղեկավարների եւ ներկայացուցիչների համահայկական համաժողով»-ի մասնակից
լինելուս հանգամանքը եւ նաեւ իմ պարտականութիւնները կատարելու ուղղութեամբ,
փորձեցի Հայաստանի Gala TV–ի մի հարցազրոյցի միջոցով (http://norkhosq.net/?p=7280)
ներկայացնել համաժողովի ընթացքում տեղի ունեցածը եւ յայտնել իմ տեսակէտներն ու
կատարել մեկնաբանումներ: Ինչպէս գիտենք, սեղմ ժամանակում տեղի ունեցած այսպիսի
ժողովների ընթացքում բոլոր հարցերը քննարկելու եւ վերլուծութիւններ կատարելու
հնարաւորութիւն չի լինում, այդ իսկ պատճառով յետ ժողովեան քննարկումներն
անհրաժեշտ են:
Համաժողովի ընթացքում քննարկուած նիւթերի մէջ առանձնայատուկ հետաքրքրութիւն
առաջացրեց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոս Արամ Ա.-ի քննադատական ելոյթը՝
ուղղուած Հայաստանի իշխանութիւններին: Արամ Կաթողիկոսի ելոյթը, որը կատարուեց
անմիջապէս Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ.-ի իշխանամէտ ելոյթից յետոյ, բուռն
քննարկումների առիթ հանդիսացաւ ժողովի մասնակիցների մօտ: Պէտք է նշել, որ ժողովի
մասնակից հոգեւորականների թիւն ակնյայտ բարձր էր, եւ մշտապէս առաջին շարքերում
էին գտնւում, աշխարհիկ մասնակիցներին պահելով իրենց թիկունքում:
Պէտք է նշել, որ Արամ Ա.-ի ելոյթը ոչ մի նորութիւն չէր պարունակում: Հայաստանի
Հանրապետութեան քաղաքական, տնտեսական ծանր վիճակը, մարդու իրաւունքների
ոտնահարման ու արտագաղթի ցաւալի իրողութիւնները նորութիւններ չեն սփիւռքի
մասնակիցների համար, իսկ հայաստանցիների համար այդ բոլորը ամենօրեայ փաստացի
վիճակ է:
Արամ Կաթողիկոսից յետոյ ելոյթ ունեցողների շարքում էր նաեւ ՀՅԴ-ի բիւրոյի
ներկայացուցիչ Հրանդ Մարգարեանը, որի ելոյթը նույնպէս իշխանութիւնների
քննադատութիւն էր եւ մատնանշում էր վերը բերուած թերութիւնները: Ծանօթ լինելով
Անթիլիասի կաթողիկոսութեան ստեղծման պատմութեանը եւ ՀՅԴ հետ մշտական
մտերմիկ փոխհամագործակցութեան պատմութեանը, դժուար չէր տեսնել, որ ուղիղ կապ
կար երկու ելոյթների միջեւ: Մի խօսքով Հայաստանի ընտրութիւնները եօթը սարի ետեւում
չեն... Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական վատ վիճակը եւ Արամ Կաթողիկոսի մատնանշած
ցաւալի երեւոյթները գոյութիւն ունէին նաեւ այն ժամանակ, երբ ՀՅԴ-ն Հայաստանի
հանրապետութեան պետական կոալիցիայի հաստատուն անդամներից էր: Վեհափառ
Արամ Կաթողիկոսը ինչո՞ւ այն ժամանակ գաւազանը գետին չզարկեց ու չասաց այն
բոլորը, ինչ ասաց համաժողովի ընթացքում: Այստեղ կարելի է ասել. Այո՛, ԱՐԱՄ
ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԸ ՓՈԽԵԼ Է ԻՐ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹԻՒՆԸ, քանզի ՀՅԴ–ն այդպէս է
պահանջում:
Համաժողովի մասնակիցների ճնշող մեծամասնութիւնը սփիւռքի մտաւորականներ էին՝
գրող, բանաստեղծ, թերթերի խմբագիրներ, ուսուցիչներ, համալսարանների տեսուչներ,
դասախօսներ, միութիւնների ու կուսակցութիւնների ղեկավարներ ու հոգեւորականներ,
մարդիկ ովքեր հսկայական գիտելիքների պաշար ու աշխատանքի փորձ ունեն: Այսպիսի
պատկառելի լսարանի նկատմամբ պահանջւում էր լրջագոյն վերաբերմունք: Ցաւօք, ոմանք
չարաշահեցին...
Համաժողովի կարեւոր ելոյթներից էր Ռուսաստանի հայերի միութեան եւ
համաշխարհային հայկական կոնգրէս-ի նախագահ, ԵՈՒՆԵՍԿՕ- ի բարի կամքի դեսպան
Պրն. Արա Աբրահամեանի ելոյթը: Նա Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոս Արամ Ա.–ին եւ
ներկայ մեծ թուով վարդապետներին ու սրբազաններին յիշեցրեց, որ Հայաստանեայց
Առաքելական եկեղեցին տասնամեակներ շարունակ անթոյլատրելիօրէն մնում է
երկփեղկուած: Նա նշեց. Յանուն հայրենիքի ու ժողովրդի, հայ եկեղեցու վերամիաւորումն
անյետաձգելի հարց է: Ցաւով պէտք է նշել այն մասին, որ ոչ մի հոգեւորական իր
տեսակէտը չարտայայտեց այս կաեւորագոյն հարցի շուրջ... Այո, այս յոյժ կարեւոր հարցում
ԱՐԱՄ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԸ ՉԻ ՓՈԽԵԼ ԻՐ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹԻՒՆԸ եւ Կիլիկիայի Աթոռը
շարունակում է սփիւռքը պահել երկպառակտված ու եկեղեցին քաղաքականացուած ու
կուսակցականացուած: Մի շարք եկեղեցական թեմեր, այդ թւում Իրանի երեք թեմերը,
մնում են անջատուած Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնից եւ պահւում են Անթիլիաս-
Դաշնակցական միութեան հակակշռի տակ :
Միանալով Ռուսաստանի հայութեան նախագահ՝ Պրն. Արա Աբրահամեանի պահանջին,
ցանկանում եմ օր առաջ միաւորուած տեսնել հայոց եկեղեցին, մի բան, որը իր բարերար
ազդեցութիւնը կ'ունենայ համայն սփիւռքահայութեան համախմբուածության գործում:
ԴՈԿՏ. ԱՐԱՄԱՅԻՍ ՄԻՐԶԱԽԱՆԵԱՆ
(Համահայկական համաժողովի մասնակից)
Ստոքհոլմ
Նոյեմբեր 15, 2011
Ռամկավար Մամուլ