ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅԵՐԵՆ
Հայաստանի արդարադատութեան նախարար Սրբուհի Գալեան հերքած է շրջանառուող խօսակցութիւնները, թէ Հայաստանում IMEI կոդերու միասնական գրանցման եւ վերահսկողութեան համակարգի ներդրման նպատակը հասարակութեան նկատմամբ վերահսկողութիւն սահմանելն է։
Հիշեցնենք, որ ՀՀ կառավարութեան հունիսի 25-ի նիստին հավանութիւն տուած էր «Էլեկտրոնային հաղորդակցութեան մասին» օրենքին լրացումներ եւ փոփոխութիւններ կատարելու մասին նախագծին, որով նախատեսուած է Հայաստանում IMEI կոդերու միասնական գրանցման եւ վերահսկողութեան համակարգ ներդնել, ինչի հետեւանքով բջջային կապի ցանցին կ'ակտիվացուին միայն օրինական ներմուծուած կամ սահմանուած կարգով գրանցուած հեռախոսները։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան նիստի ընթացքին յայտարարած էր, որ բջջային հեռախոսի շուկան Հայաստանում ամենամեծ ստվերային շուկաներէն է, եւ դրա դէմ անհրաժեշտ են համակարգային ու քաղաքակիրթ լուծումներ։
Նրա խօսքով՝ ոչ մէկ հեռախոս, որի օրինական ներմուծումը չի հաստատուիր, Հայաստանի Հանրապետութեան տարածքին չի աշխատելու։ Վարչապետի խօսքով՝ կարգաւորման հիմնական թիրախը բիզնեսն ու շուկան են։ Միեւնոյն ժամանակ, նշուած էր, որ անհատներու համար կ'սահմանուին առանձին կարգաւորումներ, որպէսզի անձնական օգտագործման նպատակով հեռախոսի ներմուծման պարագային խնդիրներ չառաջանան։ Վարչապետն ըսած էր, որ նախագիծը քննարկուելու է նաեւ ոլորտի ներկայացուցիչներու եւ խորհրդարանի գործընկերներու հետ՝ շեշտելով, որ համակարգը Հայաստանում պէտք է սկսի գործել 2027 թուականի հունվարի 1-էն։
Նախագծի ընդունումը հասարակութեան մէջ քննարկման լայն առարկայ դարձած է, հնչած են կարծիքներ, թէ դա կատարուիր է հասարակութիւնը վերահսկելու նպատակով։ Նման կարծիքներ արտայայտած են նաեւ տեղեկատուական անվտանգութեան մասնագէտները։ ՀՀ արդարադատութեան նախարարը, անդրադառնալով խօսակցութիւններուն ու քննարկումներուն, թէ IMEI կոդերու միասնական գրանցման եւ վերահսկողութեան համակարգը ներդրուած է հասարակութիւնը վերահսկելու նպատակով, Սրբուհի Գալեան յիշեցուցած է, որ համակարգի ներդրման նպատակը ապօրինի ճանապարհներով բջջային հեռախոսի մուտքը Հայաստանի Հանրապետութիւն կանխելն է։ «Անձնական տվյալներու պաշտպանութեան բարձր շեմ պէտք է նախատեսուի բոլոր նմանատիպ պարագաներու համար, եւ մենք հիմա աշխատում ենք անձնական տվյալներու պաշտպանութեան նոր օրենսդրութեան մշակման շուրջ։
Կարծում եմ, որ ձեր բոլոր մտահոգութիւնները պէտք է փարատվին։ Եւ պէտք է վերադառնանք նախագծի նպատակին. դրա նպատակը բացարձակապէս որեւէ մէկին հսկողութեան ներքոյ առնելը չէ, այլ ուղղակի ապօրինի ճանապարհով հեռախոսի մուտքը Հայաստանի Հանրապետութիւն արգելելն է»,- լրագրողներու հետ զրոյցին ըսած է Սրբուհի Գալեան։ «Էլեկտրոնային հաղորդակցութեան մասին» օրենքին լրացումներ եւ փոփոխութիւններ կատարելու մասին նախագծի հիմնաւորման համաձայն՝ Հայաստանում IMEI կոդերու վերահսկողութեան բացակայութիւնը նպաստում է չմաքսազերծուած, կեղծ կամ փոփոխուած IMEI կոդերով բջջային հեռախոսի շրջանառութեան։ Դա հանգեցնում է հարկային կորուստներու, շուկայի մրցակցութեան խաթարման, ինչպէս նաեւ տեխնիկական եւ անվտանգային ռիսկերու աճի։ Առաջարկուած կարգաւորմամբ նախատեսուած է ստեղծել IMEI կոդերու միասնական պետական համակարգ, ապահովել դրա փոխգործելիութիւնը մաքսային մարմիններու, կապի օպերատորներու եւ այլ պետական կառոյցներու տվյալներու շտեմարաններու հետ։ Համակարգը պիտի թույլ տայ համադրել մաքսային տվյալները, օպերատորներու ակտիվացումները եւ միջազգային ռեգիստրները՝ թույլատրելով միայն օրինական ներմուծուած կամ սահմանուած կարգով գրանցուած սարքերու ակտիվացումը։
Նախագծով նախատեսուած է նաեւ անհատներու համար իրենց նոր բջջային հեռախոսի IMEI կոդը առցանց գրանցելու հնարաւորութիւն։ Բացի այդ, բջջային հեռախոսի ներմուծման եւ վաճառքի բիզնես գործունէութիւնը հնարաւոր պիտի ըլլայ իրականացնել միայն լիազոր մարմնին ծանուցելու պայմանով։ Ըստ նախագծի հիմնաւորման՝ մինչ այժմ այդ գործունէութիւնը իրականացուած է առանց հստակ կարգաւորումներու եւ սահմանափակումներու։ Կառավարութեան գնահատմամբ՝ համակարգի ներդրումը կնպաստի ստվերային տնտեսութեան կրճատմանը, հարկային վարչարարութեան բարելաւմանը, բջջային սարքերու շուկայի կարգաւորմանը, սպառողներու պաշտպանութեան, ինչպէս նաեւ հեռախոսի գողութեան եւ խարդախութեան դեպքերու կանխմանը։
* Այս բնագիրը ինքնաշխատօրէն թարգմանուած է արհեստական բանականութեան (ԱԲ) կողմէ:
