ԱՄՆ-ն եւ Կատարը քննարկում են Իրանի ակտիվներու ապասառեցումը
20-06-2026 15:02:55 | | Ի՞նչ է գրում սփյուռքի մամուլը
1in.am ԱՄՆ-ն եւ Կատարը մշակում են մարդասիրական կարիքների համար սառեցուած իրանական ակտիվներու ապասառեցման ծրագիր։ Այս մասին կը հաղորդէ The Wall Street Journal-ը՝ վկայակոչելով իրազեկ աղբիւրներուն, կը գրի RTVI-ը։
Խոսքը Կատարում գտնուող 6 մլրդ դոլարի մասին է։ Այդ միջոցները այնտեղ էին փոխանցուած Հարաւային Կորեայէն 2023 թվականին՝ հինգ ամերիկացի քաղաքացիներու ազատ արձակման գործարքի շրջանակներուն։ Այն ժամանակ ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի վարչակազմը արտոնած էր փոխանցումը, սակայն սառեցուցած էր գումարը ՀԱՄԱՍ-ի՝ Իսրայելի վրայ հոկտեմբերյան հարձակումէն ետք։
Նոր մեխանիզմը ենթադրում է, որ Կատարը թույլ պիտի տայ Իրանի Կենտրոնական բանկին արգելափակուած միջոցներով գնել պարենամթերք, դեղորայք եւ այլ մարդասիրական ապրանքներ։ Այս նպատակներու համար լրացուցիչ միջոցներ պիտի ստացուին իրանական նավթի վաճառքէն, որ արգելափակուած էր արտերկրում պատժամիջոցներու պատճառով։
Այս սխեման կրնայ օրինակ դառնալ ամբողջ աշխարհին մէջ Իրանի այլ սառեցուած ակտիվներու ապասառեցման համար։ Միջոցներու ընդհանուր ծաւալը, որոնք Թեհրանը կը ցանկայ ստանալ առաջին հերթին, գնահատուած է 24 մլրդ դոլար։ Ընդհանուր առմամբ, Իրանը ունի մօտ 100 մլրդ դոլարի սառեցուած միջոցներ տարբեր երկիրներու մէջ, այդ թվում՝ Չինաստանում, Հնդկաստանում, Իրաքում եւ Կատարում։
Չորեքշաբթի ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմէ ստորագրուած գործարքը պարտաւորեցնող է Վաշինգտոնին իրանական սառեցուած ակտիվները դարձնել «ամբողջովին հասանելի օգտագործման համար»։ Նա նաեւ համաձայնած է թույլատրել Իրանի նավթի վաճառքը վերսկսել՝ վերացնելով համապատասխան պատժամիջոցային սահմանափակումները։ Սակայն Թեհրանը դեռ պէտք է համաձայնեցնի ապասառեցուող գումարներու օգտագործման կոնկրետ մեխանիզմը։
Գործարքի քննադատները պնդում են, որ այն Իրանի չափազանց մեծ զիջումներ կը տայ նոյնիսկ նախքան իր համաձայնութիւնը իր միջուկային ծրագրի սահմանափակումներուն։ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը եւ համաձայնագրի այլ պաշտպաններ հակադարձում են, որ Հորմուզի նեղուցի բացումը կնվազեցնէ ճնշումը համաշխարհային տնտեսութեան վրայ, իսկ Թեհրանի ֆինանսական օգուտները պիտի սահմանափակուին մինչեւ ԱՄՆ-ի պահանջներու կատարումը։
Նրա խօսքով՝ քննարկուող մեխանիզմի շրջանակներուն Վաշինգտոնը պիտի ստանայ աւելի շատ վերահսկողութիւն Իրանի գնումներու նկատմամբ, եւ այս կը տայ ԱՄՆ-ին լրացուցիչ լծակ Թեհրանի վրայ ազդելու համար։
Կատարական միջոցներու փոխանցման կազմակերպման շուրջ բանակցութիւնները ակտիվացած են մայիսի վերջերը։ Այն ժամանակ Իրանի խորհրդարանի խօսնակ Մոհամմադ Բաղեր Ղալիբաֆը գլխաւորած է պատվիրակութիւնը Դոհայում։ Դա օգնեց վերականգնել բանակցութիւններու դինամիկան եւ հող նախապատրաստել փոխըմբռնման հուշագրի համար։
Իրանը արտարժույթի հասանելիութեան խիստ կարիք ունի։ Երկրում նկատուող է սրընթաց տնտեսական ճգնաժամ, արագացող գնաճ եւ ազգային արժույթի փլուզում։
Սակայն վերլուծաբանները նախազգուշացնում են. տնտեսութեան վերականգնման համար կպահանջուի պատժամիջոցներու զգալի մեղմացում։ Ամերիկացի պաշտօնեաները յայտարարում են, որ դա տեղի պիտի ունենայ միայն միջուկային ծրագրի պահանջներու կատարումէն ետք։
Սպիտակ տան վարչակազմի ներկայացուցիչը չորեքշաբթի օրը յայտնած է, որ Իրանը ակտիվներուն հասանելիութիւն պիտի ստանայ միայն հուշագրի կատարման պարագային, իսկ լրացուցիչ արտոնութիւններ հնարաւոր են «լաւ վարքագծի» դիմաց՝ օրինակ՝ հարստացուած ուրանի փոխանցման համար։
* Այս բնագիրը ինքնաշխատօրէն թարգմանուած է արհեստական բանականութեան (ԱԲ) կողմէ:
ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅԵՐԵՆ 
Հայերեն
Русский
English
French
