Ինչո՞ւ ԱՄՆ-ը կուզէ Սիրիային հանձնել Հըզբոլլահի թղթածրարը․ Շահան Գանտահարյան
22-06-2026 20:59:00 | | Մեկնաբանութիւն
Ինչո՞ւ ԱՄՆ-ը ուզեր է Սիրիային հանձնել Հըզբոլլահի թղթածրարը․«Նոյյան Տապան»-ը զրուցեց քաղաքական վերլուծաբան Շահան Գանտահարյանի հետ։
-Միացյալ Նահանգների նախագահը կրկին խօսեց Հըզբոլլահի հարցը Սիրիային փոխանցելու մասին։ Ի՞նչ կը նշանակէ այս յայտարարութիւնը։
-Վերջին յայտարարութեան մէջ նա նշեց, որ հիասթափուած է Իսրայելէն, քանի որ, իր գնահատմամբ, Իսրայելը չի կրնար որևէ արդիւնքի հասնիլ առանց Լիբանանում ավերածութիւններ կատարելու։ Միաժամանակ նա խօսեց Հըզբոլլահի հարցը Սիրիային փոխանցելու եւ Սիրիայի նախագահ Ահմեդ ալ-Շարային աւելի մեծ դեր տալու մասին։ Այս յայտարարութիւնը մի շարք քաղաքական ուղերձներ կը պարունակէ։
-Նախ անդրադառնանք Իսրայելի նկատմամբ հնչեցուած հիասթափութեան։ Ինչպե՞ս պէտք է այն հասկանալ։
- Եթե դիտարկենք նախորդ յայտարարութիւնները, ակնարկներն ու սպառնալիքները, ապա ակնյայտ է, որ խօսքը միայն Լիբանանում շենքերի ավերման մասին չէ։ Հիասթափութիւնը աւելի լայն բնոյթ ունի։ Այն կապուած է այն իրողութեան հետ, որ նոյնիսկ ԱՄՆ–Իրան հարաբերութիւններում առկայ, թեկուզ փխրուն հրադադարի պայմաններում, Իսրայելը շարունակեց եւ նոյնիսկ ուժեղացուց իր ռազմական գործողութիւնները Լիբանանի ուղղութեամբ։
- Այսինքն՝ Վաշինգտոնը դժգոհ է Իսրայելի գործողութիւններից։
- Առնվազն տվյալ յայտարարութենէն այդպիսի տպաւորութիւն կը ստեղծուի։ Ըստ այդ մոտեցման՝ Հըզբոլլահի չեզոքացումը եւ Լիբանանի լայնածաւալ ավերումը նոյնական չեն։ ԱՄՆ-ը կարծես կը փորձէ տարանջատել այս երկու երեւոյթները՝ ակնարկելով, որ Իսրայելի գործողութիւնները չափազանց մեծ վնաս կը հասցնեն Լիբանանին։
-Այդ դեպքում ի՞նչ կարելի է հասկանալ Հըզբոլլահի հարցը Սիրիային փոխանցելու գաղափարից։
-Դա ենթադրում է, որ Հըզբոլլահի խնդրի լուծման այլ տարբերակ կը փնտրվի։ Եթե Իսրայելին չի հաջողուած հասնիլ իր նպատակին ռազմական գործողութիւնների միջոցով, ապա Սիրիայից ակնկալուի ներգրավուիլ այնպիսի գործընթացի մէջ, որը կուղղուի Հըզբոլլահին, բայց չի հանգեցնի Լիբանանի ենթակառուցուածքների եւ բնակավայրերի ավերման։
-Ի՞նչ ուղերձ է հասցեագրված Իսրայելին։
- Գլխաւոր ուղերձն այն է, որ Իսրայելին հնարաւորութիւն է տրվում ընտրել քաղաքական ճանապարհը։ Այսինքն՝ համաձայնիլ հրադադարին, սկսիլ բանակցութիւններ եւ դադարեցնել ռազմական գործողութիւնները։ Հակառակ դէպքում կարող են գործի դրվել այլ տարածաշրջանային դերակատարներ, եւ Իսրայելի ազդեցութիւնը որոշ գործընթացների վրայ կարող է սահմանափակուիլ։
- Իսկ ինչո՞ւ է Սիրիայի դերակատարումն այսքան կարեւոր դիտարկուում։
- Որովհետեւ ներկայիս Սիրիան, հատկապես ռազմական ոլորտում, զգալիօրէն կախուած է Թուրքիայից։ Հետեւաբար, Սիրիային վերապահուած դերակատարումը փաստացի կարող է նշանակել նաեւ Թուրքիայի դերակատարութեան մեծացում։ Թէեւ պաշտօնական Դամասկոսը յայտարարած է, որ չի ցանկանում ստանձնել նման պատասխանատվութիւն կամ զորքեր տեղակայել Լիբանանում, դա դեռ չի նշանակում, որ Անկարան չի կրնար ներգրավուիլ հարցի կարգաւորման գործընթացում։
- Այս համատեքստում ի՞նչ նպատակներ կարող է հետապնդել Թուրքիան։
-Թուրքիան վերջին տարիներին կը փորձէ ամրապնդել իր դիրքերը տարածաշրջանում։ Նախագահ Էրդողանը բազմիցս ընդգծած է, որ Թուրքիայի անվտանգութեան հաշուարկներում կարեւոր տեղ կը զբաղեցնեն Գազան, Սիրիան եւ Լիբանանը։ Եթե Անկարային առաջարկուի դեր ստանձնել Հըզբոլլահի հարցում, ապա դա կարող է դառնալ իր տարածաշրջանային ազդեցութեան ընդլայնման եւս մէկ հնարաւորութիւն։
-Այս ամենը ինչպե՞ս է անդրադառնում Իսրայել–Թուրքիա հարաբերութիւնների վրայ։
-Եթե Վաշինգտոնը իսկապէս կը փորձէ առանցքային հարցերէն մէկը փոխանցել Թուրքիայի մասնակցութեամբ ձեւաչափի, ապա դա անխուսափելիօրէն սրում է Իսրայել–Թուրքիա մրցակցութիւնը։ Միաժամանակ ակտիվանում են տարածաշրջանային հակակշիռների ձեւաւորման գործընթացները։
- Ո՞րն է այս յայտարարութիւնների հիմնական քաղաքական ուղերձը։
- Հիմնական ուղերձն այն է, որ Իսրայել պետք է ընտրի հրադադարի եւ բանակցութիւնների ճանապարհը։ Հակառակ դէպքում տարածաշրջանային կարեւոր հարցերի կարգաւորման մէջ կարող է մեծանալ Թուրքիայի դերը, այդ թվում՝ Իրանի հետ առնչուող ռազմավարական նշանակութեան խնդիրներում, ինչը կարող է տեղի ունենալ Իսրայելի շահերի հաշուին։
* Այս բնագիրը ինքնաշխատօրէն թարգմանուած է արհեստական բանականութեան (ԱԲ) կողմէ:
ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅԵՐԵՆ 
Հայերեն
Русский
English
French
