hetq.am. Հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայութիւնը պարտաւորեցուց Աբովեան համայնքի ավագանին՝ անհապաղ թոյլ տալ Գեղաշեն գյուղի մօտ ավազի հանքի շահագործումը։ Գյուղացիները դեմ են։

 

Ո՞վ է ուզում շահագործել հանքը

 

2022 թուականի հունիսի 21-ին Տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցուածքների (ՏԿԵ) նախարար Գնել Սանոսեանի հրամանով «Անտրացիտ» ՍՊԸ-ն Գեղաշեն գյուղի 16,8 հա տարածքից ավազ արդյունահանելու թոյլտւութիւն է ստացած՝ 20 տարով։ Ընկերութիւնը գրանցուած է 2021 թուականի փետրվարին։ Ըստ ՊԵԿ-ի, զբաղուած է ավազի արդյունահանմամբ։ «Անտրացիտ» ՍՊԸ-ի 100%-անոց բաժնետերը Դաւիթ Սամվելյանն է։

 

Գյուղը դեմ է հանքին

 

2021-ին, նախքան թոյլատվութիւնը, Գեղաշեն գյուղում տեղի ունեցած է հանքի շահագործման վերաբերեալ առաջին հանրային լսումը։ Ըստ արձանագրութեան՝ լսման մասնակիցները ողջունած են նախաձեռնութիւնը։ Բացի «Անտրացիտի» տնօրէն Լիա Տեր-Աւագյանից ու համայնքի ղեկավարից, լսումներին մասնակցած են համայնքապետի տեղակալը, ավագանու մէկ անդամ եւ գյուղի չորս բնակիչ։

 

Երեք ամիս անց՝ 2021-ի հոկտեմբերին, տեղի ունեցած է երկրորդ լսումը։ Մասնակցած են համայնքապետը, տեղակալը, ավագանու մէկ անդամ, «Անտրացիտի» տնօրէնը եւ համայնքի աւելի քան 5 բնակիչ։ Ըստ արձանագրութեան՝ ներկաները կրկին ողջունած են նախաձեռնութիւնը։

 

Նոյեմբերին տեղի ունեցած՝ 3-րդ հանրային լսման մասնակիցների կազմը գրեթէ անփոփոխ էր։ Սակայն, բացի վարչական աշխատողներից, այս անգամ մասնակցած է երեք բնակիչ, որից երկուսը նախորդ լսմանն ալ էին ներկա։ Արձանագրութեան համաձայն՝ ներկաները միաձայն ողջունած են նախագիծը։

 

Դրանից յետոյ Գեղաշենը դարձել է Աբովյան խոշորացուած համայնքի մաս։ 2022-ի փետրվարին Աբովյանի նոր վարչական ղեկավար Գոռ Հակոբյանի հրավիրած չորրորդ լսմանը աւելի քան չորս տասնեակ մարդ է մասնակցած։ Բնակիչները ոչ միայն բանաւոր են դեմ արտայայտուած հանքի շահագործմանը, այլեւ արձանագրութեան մէջ յայտնած են իրենց դիրքորոշումը՝ դեմ եմ։ «Հետքին» բնակիչները ասացին, որ առաջին երեք լսումներից տեղեակ չեն եղած։

 

ՇՄՆ-ն համաձայն է հանքի շահագործմանը

 

Շրջակա միջավայրի նախարարութիւնը շրջակա միջավայրի վրայ ազդեցութեան փորձաքննութեան մէջ ալ նշած է լսումների մասին՝ մասնաւորապէս չորրորդի, երբ բնակիչները դեմ են արտայայտուած։

 

Ըստ փաստաթղթի՝ բողոքներից յետոյ դիմած են մասնագէտներին՝ ստուգելու, արդեօք հանքը վտանգաւոր է մարդկանց առողջութեան եւ շրջակա միջավայրի համար։ Առողջապահութեան նախարարութիւնը եւ Հիդրոօդերեւութաբանութեան եւ մոնիթորինգի կենտրոնը պատասխանած են, որ իրենց հաշւարկներով՝ վնասակար ազդեցութիւնները թույլատրելի սահմաններում են, իսկ հանքի եւ բնակելի տարածքների միջեւ նախատեսուած հեռաւորութիւնը համապատասխանած է օրենքի պահանջներին։ Շրջակա միջավայրի նախարարութիւնը դրական եզրակացութիւն է տուած հանքի շահագործմանը, իհարկե՝ սահմանելով նորմեր, որոնք պէտք է պահպանուին։ «Անտրացիտ» ընկերութիւնը, ըստ այդ փաստաթղթի, տարեկան 300 հազար դրամ պէտք է հատկացնի շրջակա միջավայրի մշտադիտարկման համար։

 

Համայնքապետարանը մերժել է տրամադրել հանքի տարածքը

 

Հանքի շահագործման համար Աբովյան համայնքը պէտք է «Անտրացիտ» ՍՊԸ-ին վարձակալութեան հանձնարան տարածքը։

 

Ըստ Datalex համակարգի տվյալների՝ 2023 թուականի մայիսի 10-ին Գեղաշեն բնակավայրի 355 բնակչի անունից դիմում է ներկայացուած Աբովյանի համայնքապետարան առ այն, որ դեմ են բնակելի տարածքներին հարող հատվածում հանքի շահագործմանը։ Այնուհետեւ հարցը քննարկուած է ավագանու հանձնաժողովում, որի հինգ անդամներից երեքը դեմ են արտայայտուած նախագծին։

 

2023 թուականի մայիսի 18-ին հարցը ներկայացուած է Աբովյան համայնքի ավագանու նիստին, որտեղ ավագանու 13 անդամներ դեմ են քուէարկել, 9-ը՝ ձեռնպահ, եւ «Անտրացիտ» ՍՊԸ-ին հողամասը վարձակալութեամբ տալու որոշումը չի ընդունուած։

 

«Անտրացիտ»-ը դիմած է Վարչական դատարան, հայցը մերժուած է։

 

Նոր զարգացումներ

 

«Անտրացիտ» ՍՊԸ-ն հերթական անգամ դիմած է Վարչական դատարան։ Դատավորը ընկերութեան միջնորդութիւնը բավարարած է՝ կիրառելով պահանջի ժամանակաւոր բավարարում, որով պարտաւորեցուց Աբովյանի ավագանին առանց մրցույթի 7,7 հա հողամասն օգտագործման իրաւունքով հատկացնել ընկերութեան։ 

 

Մեր ձեռքի տակ է ալ Հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայութեան նոյնաբովանդակ որոշումը։ Ընդ որում, ՀԿԱԾ-ի որոշումը հնարաւոր է բողոքարկել, սակայն այդ ընթացքում կատարողական գործողութիւնները չեն կասեցուի։

 

Փաստացի, Վարչական դատարանը եւ Հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայութիւնը պարտաւորեցնում են ավագանին՝ տրամադրել հողը, որի վրայ կշահագործուի հանքը՝ մինչեւ հողն օտարելու մասին Վարչական դատարանի վերջնական վճիռը։

 

Այսօր՝ հունիսի 23-ին, Աբովյանի ավագանու նիստում պէտք է քննարկուի այս հարցը։ Նախօրեին «Հետքը» փորձեց պարզաբանում ստանալ Աբովյանի համայնքապետարանից, ասացին, որ համայնքի ղղեկավարը միշտ եղած է բնակիչների կողքին, սակայն այս պարագայում կայ դատարանի պարտադրանք, հնարաւոր ելքերը պարզ կդառնան այսօր։

 

Հանքի տարածքում հիմա պահակակետ կայ։ Չորս հոգուց բաղկացած հերթափոխը հսկում է, բայց հստակ չէ, թէ ինչի։ Հերթափոխի պետ ալ ունին։ Նրա հեռախոսահամարը «Հետք»-ին փոխանցեց հերթափոխի պահակներից մէկը։ Փորձեցինք ճշտել «Անտրացիտ»-ի տնօրէնի կամ սեփականատիրոջ հեռախոսահամարը։ Մեր զրուցակիցը հորդորեց լսել երկու կողմերին ալ, նշեց, որ կխոսի տնօրէնի հետ ու կզանգի մեզ։ Սակայն այդպէս ալ չի զանգած, իսկ մեր զանգերը անպատասխան են մնացած։

 

Գեղաշենի ավազի հանքը գյուղից բարձր է, հիմա բլրի վրայ կը տեսնուին քերծուածքներ, որոնք, ըստ գյուղացիների, խորհրդային շրջանի վերջին տարիների շահագործման արդիւնք են։ Այն ժամանակ, երբ Սպիտակին շինանյութ էր պէտք, Գեղաշենից ավազ էին հանում։ Տարեցները յիշում են, թէ այդ տարիներին ինչպէս էր փոշին գյուղ լցուում։ 

 

«Հիմա հանքը որ սկսեց աշխատել, ինչքան օձ ու կարիճ կայ, ինչ կայ, լրիւ գյուղն ա, տներն ա լցվելու, ես 2 տարի, 3 տարի առաջ օրական 8 հատ օձ էի բռնում իմ տնից, երեխեն չէր կարողանում քնել»,- նշեց Գեղաշենի բնակիչ Սեյրան Ղազարյանը։

 

Հանքի տարածքով անցնող ճանապարհին մագնիս գցելու պարագայում պարզ կդառնայ, որ ավազը երկաթով հարուստ է։ Հիմա բլրի բաց հատվածները հիմնականում խոտով են ծածկուած, գյուղացիները այդ հատվածներում իրենց անասուններին են տանում արոտի։ 

 

«Հիմա ալ եմ համաձայն՝ թող գայ հանքը բացի (խմբ․ - հանքի սեփականատերը), տունը տալիս եմ իրան, ինքը հենց իրա ընտանիքով, իրա թոռներով, իրա գերդաստանով թող գայ ստեղ ապրի։ Ու ես ալ հելնեմ էդ կամազներից քշեմ, էդ փոշին նստեցնեմ իրա գլխին, կգա՞, կապրի՞ ինք»,- նշեց հանքի տարածքին ամենամօտն ապրողներից Մարատ Մանուկյանը։

 

Գեղաշենցիները մտահոգ են, որ հանքի շահագործումից յետոյ ոչ միայն անասուններին չեն կարողանայ արոտ տանել, այլեւ հնարաւոր փոշուց կվնասուեն այգիները, մեղվի փեթակները, մարդկանց առողջութիւնը։

 

 

  -   Ի՞նչ է գրում սփյուռքի մամուլը