Ո՞ւմ կ'ըլլայ ձեռնտու հայ-ադրբեջանական պատմական «բանավեճի ստատուս-քվոն»
26-06-2026 15:43 Հայաստան Ի՞նչ է գրում սփյուռքի մամուլը
1in.am 2025 թ․ օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում Հայաստանի եւ Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարներ Արարատ Միրզոյանը եւ Ջեյհուն Բայրամովը նախաստորագրած են «Խաղաղութեան եւ հարաբերութիւնների հաստատման մասին» պայմանագիր, որի առաջին հորդուածը հետեւեալ բովանդակութիւնը ունի․ «Հաստատելով, որ նախկին ԽՍՀՄ Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւնների միջեւ սահմանները դարձած են համապատասխան անկախ պետութիւնների միջազգային սահմանները եւ որպէս այդպիսին ճանաչուած են միջազգային հանրութեան կողմից՝ Կողմերը ճանաչում են եւ կհարգեն միմյանց ինքնիշխանութիւնը, տարածքային ամբողջականութիւնը, միջազգային սահմանների անձեռնմխելիութիւնը եւ քաղաքական անկախութիւնը»։
Այս հոդվածը ինչի՞ մասին է։ Եթե հակիրճ ասուի, ապա, ըստ էութեան, Հայաստանը եւ Ադրբեջանը «փակում» են պատմական բանավէճը, որ քաղաքական առումով սկսած է 1918 թվականին, երբ Անդրկովկասեան Սեյմը լուծարուած է, եւ հայերը, վրացիները եւ ադրբեջանցիները պետական անկախութիւն հռչակած են։
1991թ․ հոկտեմբերի 18-ին Ադրբեջանի Գերագույն խորհուրդը ընդունած է «Պետական անկախութեան վերականգնման մասին» սահմանադրական ակտ, որի նախաբանում արձանագրուած է, որ Ադրբեջանը «1828 եւ 1920 թվականներին ցարական եւ բոլշեւիկեան Ռուսաստանի կողմից օկուպացուած» է։
1998թ․ մարտի 26-ին Ադրբեջանի նախագահ Հեյդար Ալիեւը, ի նշանաւորումն 1918թ․ մարտի 30-31-ին Բաքվում տեղի ունեցած իրադարձութիւնների 70-րդ տարելիցի, ստորագրած է «Ադրբեջանական ժողովրդի ցեղասպանութեան մասին» հրամանագիր, որի նախաբանում ասուած է․ «1813 եւ 1828 թվականների Գյուլիստանի եւ Թուրքմենչայի պայմանագրերի ստորագրումով սկսուած է ադրբեջանական ժողովրդի բաժանումը, մեր պատմական հողերի մասնատումը»։
Գյուլիստանի պայմանագրով Ռուսաստանը նվաճած է Լեռնային Ղարաբաղը, Թուրքմենչայի պայմանագրով՝ Երևանի եւ Նախիջեւանի խանութիւնները։ Հեյդար Ալիեւի հրամանագրի իմաստով այդ տարածքները «ադրբեջանական հողեր» են։ Այսպիսով, եթե Հայաստան-Ադրբեջան խաղաղութեան պայմանագիր չի ստորագրուիր, կողմերը վերադառնում են «պահանջատիրութեան», ապա Հայաստանը «պահանջելու» է միաւորել նախկին ԼՂԻՄ տարածքը, Ադրբեջանը «հաւակնելու է Հայաստանի տարածքի առնվազն այն մասերին, որ 1828թ․ դրութեամբ Երևանի խանութեան կազմում» էին։
Ո՞ւմ է, ըստ այդմ, աւելի ձեռնտու հայ-ադրբեջանական պատմական «բանավէճի ստատուս-քվոն»։
* Այս բնագիրը ինքնաշխատօրէն թարգմանուած է արհեստական բանականութեան (ԱԲ) կողմէ:
ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅԵՐԵՆ
Հայերեն
Русский
English
French
