Նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը ելոյթով կը հանդես գայ ՀՀ դիւանագիտական ներկայացուցչութիւններու ղեկավարներու տարեկան աշխատաժողովին
28-08-2026 18:20 Հայաստան Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը ելոյթով է հանդէս եկած ՀՀ դիվանագիտական ներկայացուցչութիւններու ղեկավարներու տարեկան աշխատաժողովին:
«Շնորհակալ եմ այս հրավերի համար եւ հնարաւորութեան համար ձեզ հետ կիսուիլ իմ որոշ գնահատականներով:
Մենք ապրում ենք արագ փոփոխուող աշխարհում։ Փոխուում են միջազգային յարաբերութիւններու տրամաբանութիւնը, պետութիւններու փոխգործակցութեան ձեւերը, տնտեսական կապերը եւ, բնականաբար, նաեւ դիվանագիտութեան գործիքակազմը։
Փոխուում է նաեւ Հայաստանը՝ որպէս ինքնիշխան պետութիւն, իր պետական կարողութիւններով, տնտեսական ու հասարակական ներուժով, միջազգային կապերով եւ աշխարհում իր դերակատարութիւնը ընկալելու ձեւով՝ ապացոյցը վերջին մէկ տարուան ընթացքին մեր երկրում եւ երկրի հետ կապուած անհաւանական փոփոխութիւններն են:
Այս պայմաններում մենք պէտք է ոչ միայն պահպանենք մեր դիվանագիտութեան ավանդական եւ հիմնարար գործառույթները, այլեւ նոր մոտեցումներով, փոփոխութիւններով ընդլայնենք անոնց բովանդակութիւնը։
Հայաստանի ներկայացումը, քաղաքական երկխոսութիւնը, մեր քաղաքացիներու շահերու պաշտպանութիւնը, հյուպատոսական եւ արարողակարգային աշխատանքը շարունակում են մնալ դիվանագիտական ծառայութեան հիմքը։ Բայց ժամանակակից դիվանագիտութիւնը այլեւս միայն ձեւաւորուած յարաբերութիւններու սպասարկումը չէ։ Այն նաեւ նոր յարաբերութիւններ ստեղծելու, հնարաւորութիւններ տեսնելու եւ անոնք Հայաստանի համար հասանելի դարձնելու աշխատանք է։
Հատկանշական է, որ այս փոփոխուող պայմաններում ու հանգամանքներում, Կառավարութիւնը որոշում կայացրեց Արտաքին գործերու նախարարութեան գործառույթները հավելել միջազգային առեւտրի ընդգրկմամբ։ Սա, անշուշտ, միայն անվանման փոփոխութիւն չէ, այլ հավելեալ աշխատանքի մի զգալի բեռ, որ՝ իմ խորին համոզմամբ, պէտք է վստահուէր հենց ԱԳՆ-ին: Հիշեցնեմ, որ խորհրդային շրջանին յաջորդած մի կարճ ժամանակահատուածում՝ 1990-1991թթ. այդ գործառույթն իրականացնում էր Հայաստանի տնտեսական արտաքին կապերու նախարարութիւնը, հետո ուղղակի հանձնուեց կառավարութեան:
Արձանագրենք, որ դիվանագիտութիւնը չի սահմանափակուիր բացառապէս քաղաքական յարաբերութիւններով, աւելի եւս, որ ժամանակակից աշխարհում անոնք մեծապէս փոխկապակցուած են նաեւ տնտեսական գործոնի հետ։ Ուստի հետայսու ԱԳՆ «աւանդական գործառույթներուն» կավելանայ տնտեսական, եթէ կուզեք, նաեւ առեւտրային դիվանագիտութիւնը։
Ամբողջութեամբ կիսում եմ Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի տեսակետը առ այն, որ դեսպաններու գործունէութիւնը պէտք է գնահատուի նաեւ տվյալ երկրի հետ մեր առեւտրատնտեսական յարաբերութիւններու ծաւալով եւ աճով։ Կարեւոր է դիվանագիտական առաքելութեան աշխատանքի արդիւնքը չափել նաեւ գործնական արդիւնքով՝ տնտեսական կապերու խորացմամբ, հայաստանեան գործարարներու համար միջազգային շուկաներ մուտք գործելու հնարաւորութիւններու ապահովմամբ։ Կարծում եմ, պէտք է հստակ խնդիր դրվի՝ խթանել երկկողմ առեւտրաշրջանառութիւնը ու աւելի եւս ներկայացնել Հայաստանի ներդրումային գրավչութիւնը։
Այս կոնտեքստում կառաջարկէի աւելի ակտիվ օգտագործել գործարար համաժողովներու, B2B եւ կլոր-սեղան քննարկումներու ձեւաչափերը, ներառելով այն, թերեւս, ամեն մէկ բարձրաստիճան այցի ծրագրում: Հայտնի է, որ բիզնեսը ինքնուրոյն է հարթում իր ճանապարհը, եւ պետութիւնը առանձնապէս անելիք չունի այս հարցում, սակայն կարծում եմ, որ համապատասխան ձեւաչափի՝ յուրօրինակ հարթակի տրամադրումը, երկիրներու ղեկավարութեան մասնակցութիւնը կամ ներկայութիւնը այդ միջոցառումներին, հավելեալ երաշխիք կդառնան փոխվստահութեան մթնոլորտի ձեւաւորման գործում:
Մինչ խօսքիս աւարտը անպայման ցանկութիւն կայ անդրադառնալ «Իրական Հայաստան» գաղափարախոսութեան-փիլիսոփայութեան, Հայաստանի Հանրապետության անկախութեան 35-րդ տարեդարձի գնահատականի տրամաբանութեան մէջ:
Այն ինչ տեղի ունեցաւ 1991թ., ես ի նկատի ունեմ անկախութեան հանրաքվեն, հետագայում որեւէ կերպ չամրագրեց բովանդակութիւնը անկախութեան, ընդհակառակը տարիներու ընթացքին արժեզրկեց եւ շատերուն հիասթափեցրեց, հուսալքեց, հեռացրեց ինքնուրոյն, անկախ, ինքնիշխան պետութիւն ունենալու ձգտումէն: Տարիներու ընթացքին մեր երկիրը վերածուեց կլանային, կոռումպաց մի երկրի, որի գոյութիւնը այլեւս պայմանաւորուած էր միայն եւ միայն «երրորդ ուժով»:
«Մարտահրավերն այն է, որ քաղաքականութիւնը աւելի զգայուն լինի սեփական քաղաքացիներու պահանջներու նկատմամբ, որպէսզի քաղաքական գործընթացի միջոցով Հայաստանը դադարի լինել օլիգարխիկ եւ փոխարէնը դառնայ այնպիսի հասարակութիւն, որը շատ աւելի մեծ խթաններ կապահովի իր քաղաքացիներու մեծամասնութեան համար՝ հնարաւորութիւն տալով նրան օգտագործել իր նշանակալի ներուժը». Սա Աճեմօղլու խօսքերն են:
«Ես, իհարկէ, Հայաստանի մասնագետ չեմ, բայց կարող եմ ասել, որ Հայաստանի խնդիրը աշխարհագրական, մշակութային, աշխարհագրական քաղաքական չէ, այլ քաղաքական»։ Սրա մասին ինքը խօսել է դեռեւս 2013թ․, Պետական համալսարանում կայացած տնտեսական համաժողովի ժամանակ՝ օնլայն: Եւ իր գնահատականներն, ուղղակի, հարյուրտոկոսանոց ճշմարտութիւն են:
Իրավիճակը փոխուեց 2018թ. թաւշեայ հեղափոխութենէն ետք, երբ իշխանութիւնը սկսաւ հետեւողական պայքարիլ հատկապես ներքին կեանքի բարելաւմանը խանգարող երեւոյթներու դէմ՝ կոռուպցիան, հովանաւորութիւն, բիզնեսի ազատականացում եւ այլ արտոնութիւններու վերացում: Ցաւոք, արտաքին հարցերու լուծումները, որոնք այլեւս վաղուց գտնուած էին փակուղում, հակամարտող կողմերու թէ անմիջական, եւ թէ միջնորդներու ցանկութեամբ, դարձած էին այլեւս անհնար լուծել:
Մեկ անգամ եւս յիշեցնեմ, որ Երրորդ հանրապետութեան ուղենշային գաղափարախոսութիւնը «երրորդ ուժի բացառումն» էր, որից ո՞վ, ե՞րբ եւ ինչո՞ւ հրաժարուեց՝ այս պատասխանն մինչ օրս տուած չէ:
Մի կողմից հարց է, թէ Հայաստանի իշխանութիւնները մինչ թաւշեայ հեղափոխութիւնը գործնականում ինչո՞ւ Լեռնային Ղարաբաղի միաւորումը չեն արձանագրած, փոխարէնը աւելի քան քառորդ դար Ադրբեջանի հետ բանակցած են ինչ-որ «կարգավիճակի» շուրջ, իսկ միջազգային մակարդակում առաջ մղած «ինքնորոշման իրաւունքի ճանաչման եւ իրացման» նպատակը։ Կիսում եմ այն գնահատականը, որ փաստացի 1994-2022 տարիներուն Հայաստանը որպէս պետութիւն տառապած է «երկվութեան բարդոյթով», ներքին կեանքում եղած է «պահանջատեր», իսկ արտաքին աշխարհում հանդէս եկած որպէս միջազգային իրաւունքի սուբյեկտ։
Այն ինչ տեղի ունեցաւ հետագային, պահանջում էր նոր մոտեցում, իրավիճակի իրատես գնահատական, եւ 2022թ.Պրահայի գագաթաժողովը դրա սկիզբը դարձաւ: Դարձաւ այն սկզբնակետը, որը հնարաւորութիւն տուեց հանդէս գալ որպէս լիարժեք ինքնիշխան, անկախ, կանխատեսելի երկիր, որը ունի պատրաստակամութիւն առերեսուելու իրականութեան հետ եւ դրանից ելնելով կայացնել, ինչու չէ, ցավոտ, սակայն պետութեան համար ռացիոնալ, պրագմատիկ, անհրաժեշտ որոշումներ: Այն տարբերութիւնը, որ կայ 2021-2026թթ. եւ 2026-2031թթ. Կառավարութեան ծրագրի արտաքին քաղաքականութեան նկարագրութեան մէջ հենց դրա ապացոյցն են:
Ամենակարեւոր ուղերձը, դա Խաղաղութեան ուղերձն է եւ ՀՀ պատրաստակամութիւնը այն իրականութիւն դարձնելը՝ շնորհիւ հավասարակշռուած եւ հավասարակշռման արտաքին քաղաքականութեան:
Մաղթում եմ ձեզ արդյունավետ աշխատանք եւ հաջողութիւններ Հայաստանի Հանրապետության շահերու պաշտպանութեան եւ առաջմղման գործում»:
* Այս բնագիրը ինքնաշխատօրէն թարգմանուած է արհեստական բանականութեան (ԱԲ) կողմէ:
ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅԵՐԵՆ
