ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅԵՐԵՆ
Ռուսաստանի եւ Չինաստանի սեպտեմբերի 17-ին վետո են դրած ՄԱԿ-ի բանաձեւի վրայ, որ ՄԱԿ-ի փորձագետները լիազորած էին շարունակել Իրանի դէմ 2025 թվականին միջուկային ծրագրի պատճառով վերականգնուած պատժամիջոցներու մոնիթորինգը։
«Արմենպրես»-ի փոխանցմամբ՝ այս մասին հաղորդում է The Associated Press գործակալութիւնը։ ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհրդի պատժամիջոցները դեռեւս ուժի մէջ են եւ, ի թիվս այլ միջոցառումներու, անոնց համաձայն սառեցուած են Իրանի արտասահմանեան ակտիվները, դադարեցուած են Թեհրանի հետ զենքի գործարքները, եւ պատիժ է սահմանուած Իրանի բալիստիկ հրթիռներու ծրագրի զարգացման համար։
Օգտագործելով Իրանի եւ խոշոր տերութիւններու միջեւ 2025 թվականին կնքուած միջուկային համաձայնագրի դրոյթներէն մէկը՝ Ֆրանսան, Գերմանիան եւ Մեծ Բրիտանիան ակտիվացուցած էին պատժամիջոցներու վերականգնման մեխանիզմը, որ կոչուած է «snapback», եւ 2025 թ. սեպտեմբերի 27-ին վերականգնած էին Թեհրանի դէմ պատժամիջոցները։ Դրա շրջանակին ՄԱԿ-ի փորձագետներու խումբը լիազորված էր վերահսկել պատժամիջոցներու իրականացումը։ Միացեալ Նահանգները մշակած էր բանաձեւ՝ ՄԱԿ-ի փորձագետներու խմբի մանդատը մէկ տարով երկարաձգելու համար։ Առաջարկը մերժուած է ձայներու 11-2 հարաբերակցութեամբ՝ Ռուսաստանի եւ Չինաստանի վետոներու պատճառով, իսկ Սոմալին եւ Պակիստանը ձեռնպահ մնացած են։
ՄԱԿ-ում Իրանի առաքելութիւնը շնորհակալութիւն է յայտնած Չինաստանին եւ Ռուսաստանին ԱՄՆ-ի ներկայացրած բանաձեւի վրայ վետո դնելու համար՝ սոցիալական ցանցերու մէջ նշելով, որ այդ երկիրները «կանխեցին ԱՄՆ-ի եւ իր դաշնակիցներու հերթական ցինիկ փորձը՝ օգտագործելու Անվտանգութեան խորհուրդը սեփական քաղաքական նպատակներու համար»։ ՄԱԿ-ում ԱՄՆ դեսպանի տեղակալ Ջենիֆեր Լոսետան յայտնած է, որ Միացեալ Նահանգները չեն զարմացած այդ վետոներէ, քանի որ բանաձեւի ընդունման պարագային փորձագետները «լոյս կսփռեն» Իրանի եւ իր գործընկերներու միջեւ արգելուած համագործակցութեան վրայ։ ՄԱԿ-ում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցիչ Վասիլի Նեբենզեան կրկին յայտնած է Մոսկվայի այն դիրքորոշումը, որ Իրանի դէմ «snapback» մեխանիզմի կիրառումը անօրինական էր, եւ, հետեւաբար, փորձագետներու խմբի մանդատը երկարաձգելու մասին բանաձեւը «խիստ թերի էր եւ չունէր որեւէ իրավական հիմք»։
Նեբենզեայի խօսքով՝ Ռուսաստանն ու Չինաստանը հորդորած էին ԱՄՆ-ին եւ իր դաշնակիցներին բանաձեւը քվեարկութեան չդնել, քանի որ դա միայն կսրեր լարվածութիւնը ՄԱԿ-ի ԱԽ-ում, սակայն Վաշինգտոնը «նախընտրեց առճակատման ուղին»։ ՄԱԿ-ում Ֆրանսիայի մշտական ներկայացուցիչ Ժերոմ Բոնաֆոնը, որ ներկայում նախագահում է ՄԱԿ-ի ԱԽ-ում, նշած է, որ պատժամիջոցներու կիրառումը «կարեւորագոյն գործիք է՝ դրդելու Իրանին» վերադառնալ իր միջուկային պարտաւորութիւններու կատարմանը։
* Այս բնագիրը ինքնաշխատօրէն թարգմանուած է արհեստական բանականութեան (ԱԲ) կողմէ:
